لوح سوم

انكیدو به تالارِ درخشانِ شاه گیل‏گمش پای می‏نهد. قلبش فشرده چون مرغِ آسمان در تپیدن است. شوقِ دشت و جانورانِ دشت در او هست. دردِ جانش را به آوازِ بلند بر زبان می‏آورد و بی‏درنگی از شهرِ اوروك به جانب صحرای وحش شتاب می‏كند.
گیل‏گمش پریشان است. یارش رفته .
او، گیل‏گمش، به پای برمی‏خیزد. سالدیدگان قوم را فرا خویش می‏خواند دستِ خود را بالا می‏گیرد و با ایشان چنین آغاز می‏كند:
«ــ پس بشنوید ای مردان و در من ببینید! من غمِ انكیدو را به دل دارم. من از برای انكیدو گریانم، چون زنانِ شیون‏گر به آوازِ بلندِ عزا فریاد می‏كنم. تبرزینِ كمرگاه و شمشیرِ كمربند و گاوسرِ دستم یا روشنی چشم من و این جامه‏ی بزمی كه اینك همه نیروهای سرشارِ مرا در خود گرفته است، مرا این همه به چه‏كار می‏آید؟ دیوی قد برافراشته یكسره شادی‏های مرا تلخ كرده است… انكیدو رفته است. یارِ من بیرون در میانِ جانورانِ دشت است… او، انكیدو، بر زنِ مقدسی كه او را بدین‏جا فریفته بود نفرین می‏فرستد و به درگاه شَمَش خدای آفتاب استغاثه می‏كند… او، انكیدو، به آرمیدن بر فرش‏های رنگارنگ شایسته است. می‏باید كه در كاخی كنار خانه‏ی من سكنا بگزیند و بزرگانِ زمین می‏باید كه بوسه به پاهای وی زنند و خلایق همه می‏باید كه در خدمتِ او باشند… من همه‏ی خلق را به نشستن در سوگِ او فرمان می‏دهم. می‏باید كه مردمان همه جامه‏ی سوگواران درپوشند غبارآلوده و ژنده… من خود جامه‏یی از پوستِ شیر به تن پوشیده به دشت می‏تازم. در جست وجوی او همه جا به دشت می‏تازم.»

انكیدو دست خود را بالا گرفته تنها بر پهنه‏ی دشت ایستاده است… او، انكیدو، به صیاد نفرین می‏فرستد و به شَمَش ــ خدای آفتاب ــ استغاثه می‏كند.
او، انكیدو، چنین می‏گوید:
«ــ ای شَمَش! سیاهكاری نخجیرباز را كیفری بده! مال او را هیچ ‏كن! قدرتِ مردی او را از او بستان! باشد كه عفریتان عذابش كنند! باشد كه ماران پیشاپیشِ قدم‏هایش برویند!»
او، انكیدو، نخجیرباز را بدین‏گونه نفرین می‏كند. كلام او از قلبی پُربار بیرون می‏تراود. آنگاه به زن نفرین می‏فرستد و با او به خطابی سخت چنین می‏گوید:
«ــ ای زن! اینك تقدیرِ تو را می‏خواهم كه برگزینم: باشد كه روزهای عمر تو را پایانی نبوَد! باشد كه نفرین‏های من بر فرازِ سرت بماند! معبرها خانه‏ی تو باد و باشد كه به كنجِ دیوارها خانه كنی! پاهای تو هماره فرسوده و ریش باد! باشد كه گدایان و ماندگان و راندگان تپانچه بر گونه‏ات زنند! اینك منم كه گرسنگی آزارم می‏دهد و از تشنگی در عذابم، چرا كه تو اشتیاق را در من بیدار كرده‏ای… من سرِ آن داشتم كه بدانم، و با جانوران بیگانه شدم چرا كه تو مرا از دشتِ خود به حصارِ شهر رهنمون شدی. از این روست كه می‏باید تا نفرین شده باشی!»
پس شَمَش خدای سوزانِ آفتابِ نیمروز آوازِ دهان او بشنید. و شَمَش با او، با انكیدو چنین گفت:
«ــ ای انكیدو پلنگِ دشت! زنِ مقدس را از برای چه نفرین می‏كنی؟ او تو را از سفره‏ی خدایی خورش داد بدانگونه كه تنها به خدایان می‏دهند. او تو را شراب داد از برای نوشیدن از آنگونه كه تنها درخورِ پادشاست. او تو را جامه‏ی بزم داد و كمربند، گیل‏گمشِ آزاده را به دوستی با تو كرد . اینك گیل‏گمشِ بزرگ یارِ توست. بر فرش‏های رنگارنگت می‏نشاند و تو می‏باید تا در یسارِ وی در سرایی محتشم مسكن گزینی و بزرگانِ دیار بر پاهای تو بوسه ‏زنند. او مردمان را همه به خدمتِ بر تو می‏گمارد. در میان حصارهای اوروك آدمیان همه در سوگِ تو بنشسته‏اند. در شهر، در اوروك، اینك مردمان به سوگِ تو ژنده‏های غبارآلوده به تن پوشیده‏اند. شاه گیل‏گمش پوستِ شیر بر دوش افكنده به دشت می‏شتابد. او، گیل‏گمش، به دشت می‏شتابد. او، گیل‏گمش، به بازجست تو به دشت می‏آید.»
انكیدو آوازِ دهانِ خدای نیرومند، آوازِ دهان شَمَش را می‏شنید. قلب او در برابرِ كلامِ شَمَش خدای نیرومند آرام می‏گرفت.
ابری از غبار از دوردستِ دشت می‏درخشد. شَمَش آن را به نوری سپید روشن می‏كند. اینك گیل‏گمش است كه می‏آید. پوستین شیرش چنان چون زر باز می‏تابد.
و گیل‏گمش با یارِ خویش، با انكیدو به حصارهای اوروك بازمی‏گردد.
جان انكیدو را دردهایی نو فراگرفته است.
«ــ رؤیاهای گران ای رفیق شبِ دوشین بر من آشكار گشته است: آسمان غریو می‏كشید و زمین در لرزه بود. من یك‏تنه به پیكارِ آفرینه‏یی توانمند می‏رفتم. رُخسارش به شبِ تیره می‏مانست. نگاهش تند برون می‏تافت. به سگانِ زشت بیابانی می‏نمود كه دندان بر دندان بسایند. به كركسان می‏مانست با بال‏های بزرگ و با چنگال بزرگ… مرا به سختی بركنده به مغاكی درانداخت. مرا به لُجه‏های ژرف فروافكند. با سنگینی كوهی بر من افتاد. بارِ تنم بر من صخره‏یی گران می‏نمود. پس مرا به هیأتی دیگرگونه كرد. بازوهای مرا چنان چون بالِ پرندگان كرد و با من چنین گفت:
«ــ اكنون به ژرفاهای ژرف پرواز كن به منزلگاهان تاریكی پرواز كن بدآنجا كه ئیركل‏له خدای طبقاتِ زیرینِ خاك برتختِ خویش می‏نشیند. به سرایی فرو شو كه هرگز هیچ‏یك از رفتگان را راهِ بازگشت نیست! به سراشیبِ راهی كه بازگشت ندارد فرو شو! راهی كه هیچ نه به جانبِ چپ می‏پیچد نه به جانبِ راست! آنجا كه ساكنانش را به جز غبار و به جز خاك خورشی نیست. چون خفاش به بالی آراسته، چنان چون بوم از پر پوشیده‏اند. آنجاكه روشنی را راهِ عبور نیست و ساكنانش در ظلمات نشسته‏اند!»
«پس در حفیره‏یی به ژرفا ژرف‏های خاك فرو شدم. در آنجا كلاهِ پادشایی را از سرها ربوده‏اند. آن كسان كه به روزگارانِ دوردستِ زمان بر تخت‏ها می‏نشستند و فرمان به سرزمین‏های پهنه‏ور می‏راندند در آن منزلگاه خمیده بودند. به سرای تاریكی درآمدم كه پاكان و پیمبران و جادوگران جمله به یك جای گرد آمده‏ بودند. عزیزانِ خدایانِ بزرگ جمله در آن جایگاه می‏بودند. ئه‏رش‏كی‏گل خداوندِ خاك و ژرفاهای خاك، هم در آنجای بود. رویاروی او دبیری زانو زده به نوكِ درفش نام‏هایی در لوحِ گِلین می‏فشرد و به آوازِ بلند بر او بازمی‏خواند. ئه‏رش‏كی‏گل سربرداشت و در من نظر كرد. آنگاه با دبیر چنین گفت: «نام این نیز در آن سیاهه كن!»
«ای برادر! اینك رؤیایی كه بر من آشكار گشته است!»
و گیل‏گمش با او، با انكیدو چنین می‏گوید:
«ــ دشنه‏ی خود را به من ده. دشنه‏ی خود را نیازِ روحِ خبیثِ مرگ كن. من نیز آینه‏یی درخشان بر آن افزون می‏كنم تا او را به دورها برماند… فردا از برای اوتوك‏كی ــ داورِ هلاكت بار ــ قربانی می‏كنیم تا بلایای هفتگانه را از ما براند.»

و دیگر روز پگاه، چندان‏كه آفتاب برآمد، شاه گیل‏گمش دروازه‏ی بلندِ پرستشگاه را بگشاد. كرسی‏یی از چوب ئله‏مه‏كو بیرون نهاد. در پیاله‏یی از سنگِ سُرخ انگبین كرد در پیاله‏یی از سنگِ لاجورد روغن خوشبو كرد و این هردو پیاله را بر كرسی نهاد تا خدای سوزانِ آفتاب بر این هر دو پیاله زبان كشد.

 

 

 

 

گیلگمش روی جلد

این مطلب را به اشتراک بگذاریم
یادداشت خود را بفرست

لطفن اسم خود را وارد کنید

ورود اسمتان ضروری است.

لطفن یک ایمیل واقعی وارد کنید

یک آدرس ایمیل ضروری است

پیام خود را وارد کنید

The Official Website of Ahmad Shamlou © 2017 تمام حقوق محفوظ است.