قالب وردپرس درنا توس

گشت و گذاری در آثار شاملو

۳

 وقتى گريگورى بعدازخروس‏خوان‏اول ازجمع‏شبانه‏ى‏دوستان‏اش‏برگشت دهليزخانه‏بوى رازك‏پلاسيده وبوى‏ادويه‏مانند سرخس‏خشكيده‏مى‏داد.                         
        نوك‏پنجه‏رفت‏به‏اتاق لباس‏اش‏راكند شلوارنواردوزپلوخورى‏اش رابادقت‏آويزان كرد صليب‏كشيدورفت‏توى‏جا. آلت‏هاى‏متقاطع‏پنجره‏نورطلا يی‏وكرخت‏ماه‏راكف‏اتاق لقمه‏لقمه مى‏كرد. توسه‏كنجیِ صدراتاق پرتوخفيف شمايل‏هاى‏بدل‏نقره‏ يی اززيرروكش چشمه‏دوزى‏به‏چشم مى‏خورد وازروى تاقچه‏ى‏بالاى‏تخت‏خواب وزوزكش‏داروسراسيمه‏ى‏مگس‏هاى‏بدخواب‏شده به‏گوش مى‏رسيد. تازه‏چشم‏اش‏گرم‏شده‏بود كه‏ونگ‏ونگ‏بچه‏ى‏برادرش ازتوآشپزخانه‏بلندشد.  گهواره مثل‏چرخ روغن‏نخورده‏ى‏گارى‏به‏صدادرآمد. داريا باصداى‏خوابالودلنديد:" هيس‏س! بخواب، بچه‏كافر! نه‏خواب‏سرش‏مى‏شود نه‏استراحت."- وآهسته‏بناكرد به‏خواندن:       
                                                                      
                                 - كولودا دودا (۱)  duda -Koloda        
                                   تو بودى كجا؟                       
                                                                      
                                 - برده‏بودن‏ام                         
                   &nbs

توضیحات بیشتر »

۴

طرف‏هاى‏عصررعدوبرق‏درگرفت. ابرتيره‏ يی بالاى خوتور ايستاده‏بود. دن جوشى‏شده ازباد، كناره‏هايش‏رابه‏لطمه‏ى‏بى‏وقفه‏ى‏امواج نك‏تيزبست. آن‏ورباغستان‏هاآسمان به‏آتش آذرخش‏هاى خشكى‏مى‏سوخت وزمين باضربه‏هاى‏غلتان‏رعد به‏خودمى‏تپيد. لاش‏خورى با بال‏هاى گشوده‏ى‏بى‏تكان زيرابرسياه‏چرخ‏مى‏زد وكلاغ‏هاقارقاركنان سربه‏دنبال‏اش‏گذاشته‏بودند. ابر سياه‏دم‏سردازسمت‏مغرب‏توكشاله‏ى‏دن پيش‏مى‏رفت. آن‏ورلش‏زار(1)آسمان‏عبوس‏ورعب‏انگيز شد. استپ خف‏كرد وخاموش گوش‏به‏زنگ‏ماند. تق‏وتوق خشك تخته‏كردن رودریِ پنجره‏ها خوتوررابرداشت. پيره‏زن‏ها كه‏به‏شتاب‏ازنمازعشا برمى‏گشتند صليب‏مى‏كشيدند. ستونى‏از غبارخاكى‏رنگ‏ازبازارميدان‏تنوره‏كشيدوزمين كلافه‏ازگرماى‏بهارى اولين‏دانه‏هاى‏بذرباران رادشت‏كرد.  

                                                    
                                                                       
         دونى‏ياش‏كا كه‏بافه‏هاى‏مويش‏اين‏وروآن‏ورمى‏جست مثل‏برق‏ازحياط مالخانه‏گذشت، درمرغ‏دانى رابه‏هم‏كوبيدوبست و بابينیِ پره‏گشوده، مثل‏اسب‏به‏مانع‏برخورده وسط حياط مالخانه‏ايستاد. بچه‏هاتوگذرقيامت‏به‏پاكرده‏بودند. ميش‏كاMiska پسرهشت‏ساله‏ى‏همسايه كه‏كاسكت‏گشادپدره تاروى‏چشم‏هاش‏پايین‏آمده دورسرش‏چرخ‏مى‏خورد يك‏لنگى چمبك زده‏بود چرخ‏چرخ‏عباسى مى‏كردو جيك‏جيك‏كنان مى‏خواند:                             
                                                                      
                          (2) بارون بارون به‏باره                      
                              به‏كوه‏ودشت‏مى‏باره                        
                              بارون شور وبارون شر                     
                              بارون شرشر و قرقر،                      
                              بارون امون نميده                        
                              سرپنامون نميده                          
                              دعاكنيم عيسارو                          
                              امبيا اوليارو...                        
                                                                      
        دونى‏ياش‏كا، حسرت‏به‏دل، ازپاهاى ترك‏ترك‏خورده‏ى ميش‏كا كه‏لجوجانه به‏زمين كوبيده‏مى‏شد چشم‏برنمى‏داشت. اوهم‏دل‏اش‏پرمى‏كشيدكه‏زيرباران‏برقصد وبراى‏پرپشت‏وفرفرى شدن‏موهاش سرش‏رازيرباران‏نگه‏دارد. دل‏اش‏غنج‏مى‏زدكه‏مثل‏آن‏يكى‏همبازیِ‏ميش‏كا، باوجود خطرافتادن روبته‏هاى‏خار، سرش‏را توخاك‏وخل كنارجاده بگذاردزمين پاهاراهواكند اما مادرش داشت‏ازپنجره‏نگاه‏مى‏كرد ولب‏هاش‏ازغيظ مى‏جمبيد. آهى‏كشيد وخودش رابه‏تاخت انداخت‏توخانه. باران تنگ‏درزتروتنگ‏درزترشد. آذرخش‏درست‏بالاى‏بام‏خانه‏تركيدوغرش غلتان‏اش‏تاآن‏دست‏دن رفت. گريش‏كا كه‏عرق‏چكان تودهليزخانه‏توردرهم‏پيچيده‏ى‏ماهيگيرى رابه‏كومك‏پدره‏ازپستوبيرون‏مى‏كشيد دونى‏ياش‏كاراكه‏ديدسرش‏دادزد:- نخ‏قندوجوال‏دوز... بجمب‏دختر!                                                           
        چراغ‏مطبخ راروشن‏كردند. داريا هم‏نشست‏به‏تعميرتور. مادرپيركه گهواره‏ى‏بچه‏را مى‏جمباند غرغركنان گفت:- پيرى! توهم‏هردفعه يك‏چيزنوبه‏نوازخودت‏درميارى ها. الان وقت‏خواب‏است. نفت‏روزبه‏روزگران‏ترمى‏شودو توانگارعين‏خيال‏ات نيست. آخراين وقت شب‏هم‏موقع‏ماهيگيرى‏است كه‏بى‏خودى نفت‏چراغ‏راحرام‏مى‏كنى؟ اين‏ديگرچه‏بلا يی‏است‏كه‏به‏جان تان‏افتاده؟ مى‏خواهيد دستى‏دستى خودتان‏را به‏غرق‏بدهيد؟ غضب‏خداراتوحياط ببينيد!... واى! چه‏برقى‏زد، خدا! يا عيسامسيح ! ياملكه‏ى‏آسمان‏ها!  

                   
         مطبخ يك‏لحظه‏به‏رنگ‏آبیِ‏كوركننده‏يى‏درآمد و، سكوت!...           
         ديگرجزباران كه‏به‏پنجره‏هاخنج‏مى‏كشيد نفس‏ازاحدى‏درنيامد. بعد رعدى‏باغرش‏كر كننده‏ازراه‏رسيد: دونى‏ياش‏كا باجيغ‏كوتاهى‏چپيدزيرتور، داريا دست‏وپاكم‏كرده روبه‏در هاوپنجره‏هاصليب‏كشيد، وپيره‏زن‏يكه‏خورده  به‏ماده‏گربه‏كه‏ناگهان‏عشق‏اش‏كشيده‏بودخودش‏را به‏پاى‏اوبمالدنگاه‏كردودادش‏درآمدكه:- واى دون‏كاDonka !(3) بيرون‏اش‏كن‏اين‏لعنتى‏را! ... ياملكه‏ى‏آسمان‏ها، گناه‏هاى‏من‏روسياه‏رابيامرز!... دون‏كا، گفتم‏اين‏گربه‏رابيندازتو حياط... پيشته، نكبت! الاهى‏كه...    

                                   
                                                                       
        گريگورى چنان‏تودل‏اش‏ازخنده‏ريسه‏رفت‏كه‏لب‏تورازدست‏اش ول‏شد.      
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ نعره‏اش‏بلندشدكه:- چه‏خبره‏شلوغ‏اش‏كرده‏ايد؟ خفه‏شويد! ياالله زن‏ها، ببافيد! چندروزاست به‏تان‏گفته‏ام يك‏نگاهى به‏اين‏صاحب‏مرده‏بكنيدوشما هى‏انداخته‏ايدش‏پشت‏گوش؟                                              
        پيره‏زن زيرلبى‏لنديد :- حالاچه‏وقت‏ماهيگيرى‏است‏آخر؟               
        - توكه‏عقل‏ات‏رادرازهم‏بكنى به‏اين‏چيزها قدنمى‏دهد همان‏بهترنيست‏كه خم‏بشوى در سوراخ بى‏مصرف‏ات‏رابگذارى؟... داريم‏مى‏رويم‏دم‏زبانه‏ى‏خشكى‏اشپل‏ماهى(4)بگيريم. آن‏هااز كولاك‏مى‏ترسندآخر. همين‏حالاش‏هم‏اگرآب‏گل‏شده‏باشد حتماجمع‏شده‏اند دم‏زبانه. دورت‏بگردم دختر، يك‏تاخت‏بزن‏بيرون ببين‏سيلاب‏راه‏افتاده‏سمت‏رودخانه‏يانه..           
        دونى‏ياش‏كا خواه‏ناخواه يك‏ورى راه‏افتاد طرف‏در.                 
        پيره‏زن‏طاقت‏نياوردزبان‏به‏دهن‏بگيرد ودوباره‏درآمدكه:- خب، حالا كى‏بايدبزندبه آب؟ داريا كه‏هيچ، چون‏بابچه‏شيرى‏ش گاس‏سينه‏اش‏چايمان‏كند كاردست‏مان‏بدهد.
        - خودم وگريش‏كا. واسه‏آن‏يكى‏تورهم‏مى‏فرستيم‏پى آكسينيا ويكى‏ديگراززن‏ها.
        دونى‏ياش‏كا نفس‏زنان‏برگشت‏وباخودش‏بوى خاك‏باران‏خورده‏آورد. حتاازمژه‏هاش هم‏آب‏مى‏چكيد.                                                         
        - سيلابى راه‏افتاده‏كه‏بياوتماشاكن!                               
        - توهم‏مى‏آ يی‏باهم‏بزنيم‏به‏آب؟                                    
        - ديگركى‏مى‏آيد؟                                                
        - زن‏هاراخبرمى‏كنيم.                                            
        - پس‏مى‏آيم.                                                   
        - ببين‏پس: يك‏ياپونچى بيندازسرت بپرپيش‏آكسينيا. اگرگفت‏مى‏آيد، بش‏بگو مالاش‏كا فرالوف‏Malaska Fralof  راهم باخودش بياورد.                  
        گريگورى باخنده‏گفت:- عوض‏اش‏اين‏يكى يخ‏نمى‏كند، قديك‏خوك‏پروارپيه‏دارد.
        مادربه‏توصيه‏گفت:- گرى‏شون‏كا(5) خودت‏يونجه‏ى‏خشك‏برداشته‏اى‏بگذارى‏روسينه‏ات دل واندرون‏ات چايمان‏نكند؟                                            
        - حق باضعيفه‏است گريش‏كا، بدو يونجه‏ى‏خشك بيار.                
                                                                      
        دونى‏ياش‏كازن‏هاراآورد. آكسينيابلوزكهنه‏يى‏انداخته‏بودتن‏اش ريسمانى‏بسته‏بود كمرش‏ودامن‏كبودى‏پوشيده‏بودكه‏كوتاه‏تروتركه‏ يی‏ترجلوه‏اش‏مى‏داد. همان‏جوركه‏با داريا به هم‏لب‏خندمى‏زدند سربندش‏رابرداشت توپیِ‏موهاش‏رامحكم‏تركردوهمان‏جوركه‏دوباره‏آن‏رامى بست سرش‏راباحركت‏تندى‏عقب‏بردو گريگورى رابانگاه‏سردى وراندازكرد.      
                                                                      
        مالاش‏كاخيكى كه‏داشت‏تودرگاهى‏بندجوراب‏هايش‏رامى‏بست‏باصداى‏دورگه‏اش‏گفت:
        - كيسه‏هارابرداشته‏ايد؟... خداجان، چه ماهى‏ يی‏بگيريم!             
                                                                      
        آمدندتوحياط. باران زمين‏وارفته‏رابى‏امان به‏شلاق‏بسته‏بود توچاله‏هاكف‏مى‏كرد و جوبه‏جو به‏طرف‏دن مى‏دويد.                                              
        گريگورى جلوجلومى‏رفت. جان‏اش‏ازچنان شادیِ بى‏علتى سرشاربود كه‏مگو.
        - بابا بابا، چاله‏رابپا!                                       
        - عجب‏ظلماتى!                                                 
        مالاش‏كا گفت:"آكسيوشا(6)، بچسب‏به‏من كه‏باهم‏توگل‏ها گيركنيم."- وباخنده‏ى دورگه‏اش غش‏وريسه‏رفت.                                               
        - نگاه‏كن گريگورى، اين‏همان‏كرپیِ ماى‏دان‏نى‏كوف‏Maydannikof  ها نيست؟
        - خود خودش‏است.                                              
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ كه‏سعى‏مى‏كردصدايش‏اززوزه‏ى‏باد كه شق‏كش‏مى‏وزيد بلندتر باشد هواركشيد:- بيايیداين ور...ازهمين‏جا... شروع‏مى‏كنيم...             
        مالاش‏كا خرخركنان گفت:- عموجان، نمى‏شنويم.                     
        - توررابيندازبه‏اميدخدا...من‏هم‏ازجاى‏گودتر...گفتم:ازجاى‏گودتر... مالاش‏كا! نسناس كر! كجا دارى‏مى‏كشى؟ دارى مى‏اندازى‏اش‏توگودى... گريش‏كا! به‏آكسينيا بگواز كناره بكشد.                                                          
                                                                      
        دن نگو يك‏پارچه‏نالش وغرش بگو! باد پرده‏ى‏اريب باران‏را جروواجرمى‏كند.
        گريگورى كه‏كف‏رودخانه‏راباپامى‏سكد تاكمربه‏آب‏زده. سرماى‏چسبناكى تاسينه‏اش بالامى‏خزدوكمندواردورقلب‏اش خفت‏مى‏افتد. موج صورت‏اش‏راوچشم‏هايش‏راكه‏اين‏جورسخت بسته، گرفته‏به‏بادشلاق. توركه‏مثل‏بادكنك‏شكم‏داده‏بود پايین‏كشيده‏شد. پاهاى‏گريگورى با جوراب‏پشمى روماسه‏هاى‏كف‏رودخانه‏مى‏سرد ولب‏تورازدست‏اش‏درمى‏رود... گودتر وبازهم گودتر... يك‏گودال و، لغزيدن... آب به‏قوت‏مى‏كشدش. فرومى‏رود. همه‏ى زورش راجمع مى‏كند توبازوى‏راست‏اش وشنامى‏كند طرف‏ساحل. امروزازآن عمق‏سياه‏پرجنب‏وجوش وحشت بى‏سابقه‏ يی به‏هم‏رسانده. پايش‏راباخوش‏حالى روكف‏ناپايداررودخانه‏حس‏مى‏كند. ماهى‏ يی خودش‏رابه‏زانويش‏مى‏زند.                                               
        صداى‏پدرش ازجا يی‏توتاريكیِ چسبناك بلندمى‏شودكه:- بروپايین‏تر... 
        تور يك‏برمى‏شود وبازفرومى‏رود. دوباره‏آب زيرپاى گريگورى راخالى‏مى‏كندوبه تركه‏تقلايش‏مى‏اندازد: شنامى‏كند وتف‏مى‏كند وسرش‏رابالانگه‏مى‏دارد.          
                                                                      
        - زنده‏اى تو، آكسينيا؟                                         
        - تاحالاش كه‏آره.                                              
        - انگارباران داردبندمى‏آيد.                                    
        - باران‏ريزه‏كه‏بندبيايد جخ باران‏درشته‏سرمى‏كند.                   
        - يواش! باباهه‏صدامان‏رابشنود بدوبى‏راه بارمان‏مى‏كند.            
        - خوب ازش حساب‏مى‏برى!                                       
                                                                      
        مدت‏كمى‏درسكوت توررامى‏كشند. آب به‏چسبنده‏گیِ‏خمير، جلوهرحركتى رامى‏گيرد.
        - گرى‏شا، گمانم اين‏نزديكى يك‏كنده‏هست. بايد دورش‏بزنيم.        
                                                                      
        لطمه‏ى‏ناكارى گريگورى راازجامى‏كند. آب‏باچنان‏هرا يی‏پشنگ‏مى‏زند كه‏انگاريكهو تكه‏يى‏ازپشته‏به‏داخل‏رودخانه‏بريزد. آكسينيا ازجا يی نزديك‏ساحل بنامى‏كند جيغ‏هاى‏گوش خراش‏كشيدن:- آ...هاااا...یِ‏ى!                                       
        گريگورى كه‏سرش‏رااززيرآب‏درآورده وحشت‏زده شنامى‏كند به‏سمت‏صدا.  
        - آك ... -سى ... -نى ... -ياااا!                           
        باداست وغريو پرزيروبم‏آب.                                    
        گريگورى يخ‏زده‏ازوحشت‏دوباره‏فريادمى‏كشد:- آك ... -سى... -نى... -ياااا!
        - گري ... -گو ... رى ... هاااااى!( صداى‏پدرش‏است، ضعيف‏ودور.)
        گريگورى تاآن‏جاكه‏دست‏هاش‏ازهم‏بازمى‏شودتقلامى‏كند. چيزى‏به‏پايش‏مى‏پيچد. دست اش‏مى‏زند: توراست.                                                   
        صداى‏گريان‏آكسينيامى‏آيد:- كجا يی گري ... -شا؟                  
        گريگورى كه‏خودش‏راچاردست‏وپابه‏ساحل‏كشيده نعره‏اش‏ازخشم‏درمى‏آيدكه:- آخرچرا جواب‏نمى‏دادى خانه‏خراب؟                                              
                                                                      
        دوتا يی چمبك‏زده‏اند، مى‏لرزندومى‏كوشندتورراكه‏مثل‏كلاف‏نخى‏به‏هم‏پيچيده‏واكنند. ماه‏ازجرخورده‏گیِ‏ابرسياه رونشان‏مى‏دهد. آن‏طرف‏لشزارها تندرهمچنان‏خوددارانه چيزى‏مى گويد. زمين ازنم‏فروكش‏نكرده برق‏مى‏زند. آسمان باران‏شسته پرهيبت‏وروشن‏است.
        گريگورى درحال‏واكردن‏پيچ‏هاى‏تورتونخ‏آكسينيااست: رنگ‏وروى‏آكسينيامثل‏گچ‏سفيد است‏اماجخ خنده‏به‏لب‏هاى‏سرخ بفهمى‏نفهمى قلوه‏ يی‏اش‏برگشته. نفسى چاق‏مى‏كند مى‏گويد:- وقتى‏پرت‏شدم پاك‏خودم‏راباختم. داشتم‏ازوحشت‏مى‏مردم. يقين‏كردم توغرق‏شده‏اى پسر.
        دست‏هاشان‏مى‏رسدبه‏هم. آكسينياسعى‏مى‏كندانگشت‏هايش‏رافروكندتوآستين‏گريگورى. بالحن‏حسرت‏آلودى‏مى‏گويد:- توآستين‏ات‏چه‏گرم‏است! من‏حسابى يخ‏زده‏ام. تمام‏تن‏ام‏مورمور مى‏شود.                                                               
                                                                      
        گريگورى كه‏پاره‏گیِ يك‏آرشين‏ونيمیِ تورراگيرآورده ازهم‏بازنگه‏اش‏مى‏دارد:- ايناش... اسبله‏ى لعنتى! ازاين‏جادررفته.                               
                                                                      
        يكى‏داردبه‏دوازسمت‏دماغه‏نزديك‏مى‏شود. گريگورى دونى‏ياش‏كا راتشخيص‏مى‏دهدواز همان‏دورمى‏پرسد:- نخ همپات‏هست؟                                       
        - آره.( ونفس‏زنان‏مى‏رسد:) چه‏طوراين‏جانشسته‏ايد؟ پدرفرستاده‏به‏تان‏بگويم فورى بيايیدطرف‏دماغه. ماآن‏جايك‏كيسه‏ى‏پراشپل‏ماهى گرفته‏ايم.                  
        دربند قايم‏كردن غرورى‏كه‏تولحن‏اش‏است نيست.                     
        آكسينيا كه‏دندان‏هاش‏ازسرمابه‏هم‏مى‏خوردسوراخ‏توررابه‏هم‏مى‏آورد. دوتا يی‏واسه‏گرم شدن به سمت‏دماغه پابه‏دومى‏گذارند.                                     
                                                                      
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ باانگشت‏ها يی‏كه‏توآب‏ترنجيده ومثل‏انگشت‏هاى‏آدم‏ها يی‏كه غرق‏شده‏اند بادكرده سيگارى‏مى‏پيچد پاشنه‏اش‏رابه‏زمين‏مى‏كوبد وچين‏به‏غبغب‏مى‏اندازدكه:- هوم! تو كش اول هشت‏تا گرفتم، تو كش دوم...                          
        نفس تازه‏مى‏كند سيگارراآتش مى‏زند وباپا كيسه رانشان‏مى‏دهد.      
        آكسينيا ازروى‏كنج‏كاوى نگاهى‏به‏كيسه‏مى‏اندازد. ازآن‏توصداها يی‏مى‏آيد: اشپل‏ماهى ها يی كه‏هنوزنيمه‏جانى‏دارند به‏هم دم‏مى‏زنند.                              
                                                                      
         - شماها كجاغيب‏تان زد؟                                       
        - اسبله‏هه تورراپاره‏كرد.                                       
        - پاره‏گى‏ش راگرفتيد؟                                          
        - چشمه‏هاش‏را تاآن‏جاكه‏مى‏شد هم‏آورديم.                           
        - خب، يك‏دفعه‏ى‏ديگرتازانو مى‏زنيم‏به‏آب‏و، بعدش‏هم خانه. ياالله گريش‏كا، چرادست‏دست‏مى‏كنى؟ بزن‏به‏آب!                                          
        گريگورى بازانوهاى كرخت چندقدمى برمى‏دارد. آكسينيا چنان چهارستون تن‏اش مى‏لرزد كه گريگورى لرزش‏اش‏راازآن‏سرتورحس‏مى‏كند.                       
          - اين‏جورنلرز!                                               
          - من‏كه‏ازخدامى‏خواهم، منتهاش دست‏خودم‏كه‏نيست.                
        - اصلا مى‏دانى؟ مى‏رويم‏بيرون. گورباباى‏ماهى‏هم‏كرده!                
                                                                      
        كپوردرشتى مى‏زندبه‏تور. گريگورى قدم‏تندمى‏كند توررامى‏پيچاندوبندش‏رامى‏كشد. آكسينيا دولادولابه‏ساحل‏مى‏دود. موج‏كه‏ازماسه‏هاپس‏مى‏نشيندصدادرمى‏آورد. ماهى‏تقلامى‏كند.
        - ازتو لشزار مى‏رويم؟                                          
        - ازجنگل‏نزديك‏تراست...آهاى! ازكارشماهاخيلى‏مانده؟             
        - شمابرويد مامى‏رسيم. داريم تورراآب‏مى‏كشيم.                    
                                                                      
        آكسينياباگرهى‏به‏ابروهادامن‏اش‏راچلاند كيسه‏ى‏ماهى‏راانداخت‏روشانه‏اش وتقريبا به‏دودرامتداددماغه‏راه‏افتاد. گريگورى هم‏توررابرداشت. سدساژنى‏كه‏رفتند نق آكسينيا درآمدكه:- ديگرجان‏ندارم. پاهام‏داردمى‏افتد.                             
        - اين‏جايك‏كپه‏علف‏پارساله‏هست. مى‏خواهى يك‏خرده‏خودت‏راآن‏توگرم‏كنى؟
        - آره‏آره وگرنه‏نعش‏ام به‏خانه‏مى‏رسد.                             
        گريگورى كلاهك‏كپه‏رازدكنار توش راچال‏كرد. بوى‏داغ يونجه‏ى‏مانده زدبيرون.
        - بچپ‏اين‏وسط. عين‏بالاى‏آتش‏دان‏است.                             
        آكسينيا كيسه‏راانداخت‏وتاگردن‏فرورفت‏توعلف‏خشك:- آخيش، چه‏خوب‏است!
        گريگورى هم‏كه‏ازسرمابه‏سگ‏لرزافتاده‏بودكنارش‏درازشد. موهاى‏خيس‏آكسينيا عطر لطيف‏هيجان‏انگيزى مى‏پراكند. درازكشيده‏بود سرش‏عقب‏افتاده‏بودو بادهن بازنفس‏نفس مى‏زد. گريگورى سرش‏راآوردجلو درگوش‏اش‏گفت:- موهات‏بوى‏شوكران‏مى‏دهد. مى‏دانى؟... آن‏گل‏هاى‏سفيد...                                                       
        آكسينيا جواب‏نداد. نگاه‏دورمه‏گرفته‏اش به‏قرص‏ناتمام‏ماه راه‏كشيده‏بود.
        گريگورى دست‏اش‏راازجيبش‏درآورد وناگهان سراورابه‏طرف‏خودش‏كشيد. آكسينيا به‏يك‏خيزخودش‏راازدست‏اوكند وبلندشد:                                 
        - ول‏ام‏كن!                                                     
        - آرام‏باش!                                                   
        - ول‏ام‏كن وگرنه‏هوارمى‏كشم.                                      
        - ببين... آكسينيا...                                         
        - عمو پانته‏له‏ى!                                               
        صداى پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ همان‏نزديك‏هاازپشت‏بته‏هاى‏خفجه‏بلندشدكه:- چيه؟ گم‏شده‏ايد؟                                                            
        گريگورى بادندان‏هاى‏به‏هم‏فشرده ازروكپه‏پايین‏جست. پيرمردكه‏نزديك‏ترمى‏شد دو باره‏پرسيد:- چته‏دادوبيدادراه‏انداختى؟ مگرگم‏شده‏اى؟                      
        آكسينيا پاى‏خرمن‏ايستاد روسرى‏ش‏را كه‏پس‏رفته‏بود مرتب‏كرد. روسرش بخارموج مى‏زد.                                                                
        - گم‏كه‏نه... فقط هيچچى‏نمانده ازسرمايخ‏بزنم.                     
        - خب، ضعيفه، اين كپه‏ى‏علف‏است‏ها. بچپ‏توش خودت‏راگرم‏كن!      
        آكسينيا كه‏خم‏مى‏شد كيسه‏رابردارد لب‏خندى زد.                      
                                                                       
پانوشت

                                      
 1. درمتن واژه‏ يی‏محلى‏به‏كاررفته‏كه‏معنايش علفزارباتلاقیِ‏حاشيه‏ى‏روداست ومترادف‏اش را درروستاهاى رودبارقصران وگيلان "لش" مى‏گويند.                       
 2. بروزن مفتعلن‏فعولن:" باران، باران، درحال‏باريدن‏است.*  به‏كوه‏ودشت مى‏بارد. * باران شوروشراست.*  باران شرشر وقرقراست.*  باران‏امان‏نمى‏دهد.*  سرپناه‏مان نمى دهد.*  به‏عيسا دعاكنيم*  وبه‏انبيا و اوليا."                           
 3. كوتاه‏شده‏ى دونى‏ياش‏كااست.                                         
 4. نام‏ديگرماهیِ اسبله‏است.                                           
 5. مخفف ملاطفت‏آميز گريگورى است.                                    
 6. آكسينيااست به‏تصغيروتحبيب.  

توضیحات بیشتر »

۵

تاخوتورست‏راكوف‏Setrakof  ، محل‏اردو، شست‏ورست(1)راه‏بود. پترو مه‏له‏خوف واستپان‏آستاخوف باسه‏نفرديگرازقزاق‏هاى‏هم‏خوتورى‏شان‏تويك‏ارابه‏بودند: فدوت بادافس كوف‏Fedot Badafskof  قزاق جوان آبله‏رو كه‏ريخت كال‏موك(2)هابود: خرى‏سانف تاكين Xrisanf Takin كه خريس‏تونى‏ياXristoniya صداش‏مى‏كردند وسربازذخيره‏ى هنگ‏آتامانس كى(3) ى‏گاردامپراتورى‏بود: و ايوان تامى‏لين‏Ivan Tamilin  توپ‏چى‏كه‏به پرسى‏يانوف‏كا Persiyanofka مى‏رفت.                                                 
        تواولين‏توقف‏تعليف‏دواب، اسب‏دو ورشوكى(4)ى‏خريس‏تونى‏يا وزاغیِ‏استپان‏رابه ارابه‏بستند. دهنه‏ى‏آن‏سه‏تااسب‏ديگرراهمان‏جوربازين‏ويراق‏بسته‏بودندبه‏پشت‏ارابه. ارابه را خريس‏تونى‏يا مى‏راندكه‏باهمه‏ى‏قلچماقى‏مثل‏بيش‏ترافرادهنگ‏آتامانس‏كى يك‏خرده‏شيرين عقل‏بود. پشت‏اش‏رامثل‏چرخ قوس‏داده‏آن‏جلونشسته‏راه‏روشنا يی‏رابسته‏بود. غرش‏صداى‏بم‏زنگ دارش‏اسب‏هارامى‏ترساند. پترو مه‏له‏خوف واستپان وتامى‏لين توپ‏چى توارابه كه‏برزنت اش تازه‏عوض‏شده‏بود لم‏داده‏بودندسيگارمى‏كشيدند. فدوت بادافس‏كوف پشت‏گارى پياده گزمى‏كرد. اين‏كه‏پاهاى كمانیِ كال‏موكى‏اش راتو گردوخاك جاده‏بكشد اصلا برايش زحمتى نداشت.                                                              
                                                                      
        ارابه‏ى خريس‏تونى‏يا جلوداركاروان‏بود وآن‏هفت‏هشت‏تاارابه‏ى‏ديگربااسب‏هاى‏زين داروبى‏زينى كه‏به‏آن‏هابسته‏شده‏بود به‏دنبال‏اش. جاده درتوفانى‏ازغش‏غش‏وعربده‏وآوازهاى كش‏دارونفيراسب وجنگ‏جنگ ركاب‏هاى‏خالى ادامه‏داشت.                   
        پترو كه‏كيسه‏ى سوخارى‏هابالاسرش‏بودهمان‏جورلميده سبيل‏درازبورش‏راتاب مى‏داد:
        - استپان!                                                     
        - بنال ببينم.                                                 
        - سرود خدمت‏را بيايیم؟                                        
        - خيلى‏گرم‏است. گلويم ازگرما شده عين كنده‏ى‏هيزم.                
        - دل‏ات راصابون‏نزن. توخوتورهاى اين‏نزديكى مى‏خانه گيرنمى‏آيد.    
        - پس بده‏دم‏اش. اماتو اين‏كاره‏نيستى. آخ‏كه‏اين گريش‏كاى شما چه‏غوغا يی‏مى‏كند لامذهب. وقتى‏مى‏كشد صدانگو، بگوتارنقره. توجمع‏هاى‏شبانه پابه‏پاى‏هم مى‏آمديم.
                                                                      
         سرش‏رامى‏اندازدعقب، سينه‏ يی‏صاف‏مى‏كند وباصداى‏بم‏پرطنينى‏مى‏خواند: 
                                                                      
                         يا، تو اى صبح، خطاكردى و زود                 
                         سربرآورده‏اى ازخواب‏امروز...                  
                                                                      
        تامى‏لين كه‏مثل‏زن‏هاصورت‏راكف‏دست‏اش‏تكيه‏داده باصداى‏نرم‏شكوه‏آميزى‏پس‏خوانیِ تصنيف‏رامى‏نالد. پترو لب‏خندزنان سبيل‏رالاى‏لب‏هاگرفته كبودشدن رگ‏شقيقه‏هاى‏توپ‏چیِ سينه‏پهن را كه‏ازفشار بالاآمده تماشامى‏كند.                              
                                                                      
                         ... ياكه اين دخترك سطل به‏دست               
                         مى‏رود دير پى‏آب امروز...                     
                                                                      
        استپان درازكشيده سرش‏به‏سمت خريستونى‏يا است. برمى‏گردد به‏آرنج تكيه‏مى‏دهد وگردن كشيده‏ى خوش‏ريخت‏اش پشت‏گلى مى‏شود:                             
        - توهم‏بيا خريس‏تونى‏يا.                                        
                                                                      
                         عاشق چشم به‏راه                               
                         مى‏جهد بى‏تاب برپشت سمند...                  
                                                                      
        استپان نگاه خندان چشم‏هاى برآمده‏اش‏رابه‏طرف پترو مى‏چرخاند. اوهم‏سبيل‏اش راازدهن بيرون‏مى‏آورد دم‏به‏دم‏ديگران‏مى‏دهد. خريس‏تونى‏يا پوزه‏ى‏گنده‏ى تيغ‏تيغى‏اش را وامى‏كند وچنان‏غرشى راه‏مى‏اندازد كه‏برزنت‏ارابه به‏لرزش‏درمى‏آيد:          
                                                                      
                         ازپى دختر مى‏تازد اسب                        
                         تا چه‏گيرد به‏كمند...                          
                                                                      
        خريس‏تونى‏يا به‏انتظاراين‏كه استپان دنباله‏ى‏تصنيف‏رابيايد پاى‏لخت‏يك‏آرشينى اش‏رابه‏ديواره‏ى‏ارابه‏مى‏گذارد. استپان كه‏صورت‏اش‏توسايه‏خيس‏عرق‏است چشم‏هارامى‏بنددو باصداى روح‏نوازى كه‏گاه‏فرودش تاحدنجواپايین‏مى‏آيد وگاه فرازش زنگ فلز پيدامى‏كند مى‏خواند:                                                             
                                                                      
                         مى‏گذارى دختر                                 
                         كه‏كنم اسب‏ام‏را                               
                         من ازاين جو سيراب؟                          
                         سطل را بگذار اى بدر تمام                     
                         جان عطشان مرا درياب!                        
                                                                      
        وصداى خريس‏تونى‏يابازمثل‏دنگ‏دنگ‏ناقوس‏خطرصداهاى‏ديگررامى‏پوشاند. تصنيف‏با صداها يی‏كه‏ازارابه‏هاى‏همسايه‏به‏آن‏اضافه‏مى‏شود مايه‏ى‏بيش‏ترى‏پيدامى‏كند. چرخ‏هاروطوقه‏هاى آهنى‏مى‏غردواسب‏هاازگردوغبارعطسه‏مى‏كنند. تصنيف‏مثل‏رودبى‏مهارى سنگين‏وپرتوان برفراز جاده‏جارى‏است. خروس‏كولیِ‏سفيدبالى‏ازميان‏نى‏هاى‏قهوه‏ يی‏رنگ‏مرداب‏خشكيده‏ يی‏بيرون‏مى‏جهد وجيغ‏كشان‏به‏طرف‏دره‏ى‏كوچكى‏پرمى‏كشد، سرش‏رابرمى‏گرداندوباچشم‏كوچك‏زمردى‏اش به‏زنجيره‏ى ارابه‏هاى‏سفيدپوش‏واسب‏هاكه‏باسم‏شان‏غبارغليظ جاده‏رابه‏هوامى‏فرستندومردانى‏كه‏درحاشيه‏ى جاده‏قدم‏برمى‏دارندوپيرهن‏سفيدشان‏ازعرق‏تن‏خيس وازغبارراه ليچ‏است‏نگاه‏مى‏كند. توشكاف دره‏فرومى‏رود سينه‏ى‏سياه‏اش‏رابه‏علف‏خشك‏پامال‏شده‏ى‏حيوانات‏مى‏كوبدوديگرنمى‏بينددرجاده چه‏مى‏گذرد.                                                            
                                                                      
        روجاده چرخ‏هاهمچنان‏درغرش‏است، اسب‏هاى عرق‏كرده زيرزين‏وبرگ بابى‏ميلى‏پيش مى‏رونداماقزاق‏هاى‏پيرهن‏خاكسترى خودشان‏رابه‏تاخت‏ازارابه‏شان‏به‏ارابه‏ى‏جلودارمى‏رسانند، دورش‏جمع‏مى‏شوند وازخنده‏غش‏وريسه‏مى‏روند.                                
                                                                      
        حالااستپان تمام‏قد رولبه‏ى‏ارابه‏ايستاده‏بايك‏دست‏برزنت‏راچسبيده وبادست‏ديگر روتخته چنان‏رنگ ريزوتندى‏گرفته كه‏بياوتماشاكن وهم‏راه‏اش تصنيف‏ضربیِ پراطوارى مى خواند كه‏قرتوكمرهمه‏انداخته:                                           
                                                                      
                               (5) ور دل‏ام نيا                        
                                   ور دل‏ام نيا                        
                                   اگ‏ديدن ميگن                       
                                   خاطرخوايى                          
                                   منو مى‏خوايى.                       
                                   رو خونواده‏م                        
                                   لك‏ميذارى                          
                                   دستك و دمبك ميذارى.              
                                                                      
        ده‏هاصداى‏نكره‏دم‏مى‏گيرندوعربده‏مى‏كشندوتصنيف‏ضربى‏راازدل‏گردوغباربه‏خارج‏پرتاب مى‏كنند.                                                              
                                                                      
                           (6) كه‏من خونواده‏دارم                       
                               من‏ازايل وتبارم                         
                               همه‏قالتاق وتونى(7)                     
                               همه‏سارق وخونى.                         
                               من‏از اون خونواده‏م                      
                               واسه سرتو گشادم.                       
                               همه اميدواريم                          
                               بياد شاه خواسه‏گارى‏م                    
                               همراه عمه‏گرگه‏ش                        
                               واسه‏ى پسربزرگه‏ش                       
                               باطبل وبانقاره                         
                               پياده و سواره                          
                               با بيدق وكلاه‏اش                        
                               با لشكروسپاه‏اش                        
                               با بيدق وكلاه‏اش                        
                               با لشكروسپاه‏اش...                     
                               . . . . . . . . . .                    
                                                                      
        فدوت بادافس‏كوف فيشتك(8)مى‏زند. اسب‏هازانوخم‏مى‏كنند ومال‏بندهارابه‏شدت مى‏كشند. پترو سرش راازارابه‏آورده‏بيرون لب‏خندمى‏زندوكلاه‏تكان‏مى‏دهد. استپان كه‏چهره اش ازشادى‏مى‏درخشد باشيطنت‏شانه‏مى‏اندازد. خروارهاگردوخاك درطول‏جاده حركت‏مى‏كند. ناگهان خريس‏تونى‏يا باپيرهن‏درازبى‏كمربندش خيس‏عرق‏چمباتمه‏مى‏زندومثل‏فرفره‏بنامى‏كند چرخ‏خوردن. هن‏وهون‏كنان باابروهاى‏درهم‏كشيده قزاقى‏مى‏رقصدوازپاهاى‏لخت پت‏وپهن‏اش رو ابريشم خاكسترى‏رنگ‏جاده ردپنجه‏هاى‏عجيب‏وغريبى باقى‏مى‏ماند.               
                                                                       
پانوشت

                                        
 1.Verst  واحد طول روسى برابر1067 متر.                                
 2.Kalmuk  = قومى‏ازنژادمغول، ساكن شمال‏غربیِ درياى‏خزرو غرب‏رود ولگا.Volga 
 3. هنگ‏ممتازى‏ازقزاقان درقشون‏تزارى كه‏در1725 تشكيل‏شد. چون‏قراربود هميشه‏تحت‏فرمان يك‏فرمان‏ده‏ارشدقزاق (= آتامان) قرارداشته‏باشد هنگ‏Atamanski  خوانده‏شد. 
 4. حداقل‏قداسب‏قزاقیِ قابل‏قبول‏براى‏سوارنظام‏ارتش‏تزارى دوآرشين ونيم‏ورشوك Versok بودكه‏قزاق‏هاازذكرآرشين‏اش‏چشم‏مى‏پوشيدندوبه‏ذكرتعداد ورشوك‏هاى‏آن‏اكتفامى‏كردند. اسب خريستونيا5/1 ورشوك‏ازحدقابل‏قبول بلندتراست.                          
 5. همه‏ى‏سطوراين‏بخش‏بروزن "تن‏تتن ت‏تن" خوانده‏مى‏شود.:"بردل‏من‏ميا/ بردل‏من‏ميا./ اگر ديدندمى‏گويند/ خاطرخواه‏ام‏هستى/ مرامى‏خواهى./ روى‏خانواده‏ام/  لك‏مى‏گذارى/ دستك و دمبك‏مى‏گذارى."                                                       
 6. همه‏ى‏اين‏بخش‏بروزن "مفاعيل‏وفعولن" خوانده‏مى‏شود:"كه‏من‏ازخانواده‏ يی‏اصيل‏ام./ ايل و تباردارم./[ ايل‏وتبارى‏] ازدم‏قالتاق‏وخونى/[ كه‏همه‏] سارق وتونى‏اند./ من‏ازچنان‏تبارى هستم./ واسه‏سرتوگشادهستم./ مااميدوارهستيم/ كه‏شاه‏به‏خواستگارى‏مان‏بيايد / همراه‏عمه گرگه‏اش / براى‏پسربزرگه‏اش. / باطبل ونقاره‏بيايد / وبابيرق وكلاه...     
 7. كسانى‏كه‏پاتوق‏شان‏گلخن‏حمام‏هااست‏ولزومادزدوقماربازكوچه‏ يی‏هستند.        
 8. سوتى‏كه‏بانهادن‏انگشت‏دردهان زنندومعمولابراى‏تحرك‏يافتن‏چارپايان‏يافراخواندن‏آنان. اين‏جا فيشتك ضرباهنگ تصنيف را نگه‏مى‏دارد.  

توضیحات بیشتر »

۶

شب پاى‏تپه‏ى‏بلندى كه‏تاسى‏ى‏فرق‏اش‏راشن‏زردى‏پوشانده‏بوداتراق‏كردند. ابرتيره‏ يی ازمغرب‏مى‏آمدكه‏ازبال‏سياه‏اش‏باران‏مى‏چكيد. اسب‏هاراازآبگيرى‏آب‏دادند. فشارباد، بيد مشك‏هاى‏غم‏بارخاكريزدورآبگيرراخم‏مى‏كرد. تصويرشكسته‏ى‏آذرخش‏برسطح‏آب‏جل‏وزغ‏پوشى‏منعكس مى‏شدكه‏ازموجك‏هاى‏حقيرى پولك‏پولك‏بود. باد چنان‏ليیمانه‏قطره‏هاى‏باران‏راتخس‏مى‏كردكه انگاركف‏دست‏خاك‏صدقه‏مى‏گذاشت. اسب‏هاراپابندزدندبه‏چراسردادند وبراى‏شان‏سه‏تاقراول گذاشتند. باقى‏ى‏افرادآتش‏هاراعلم‏كردند وپاتيل‏هارا گل مال‏بندها آويختند.  
                                                                      
        آشپزى‏با خريس‏تونى‏يابود. چمچه‏راتوپاتيل‏مى‏گرداندوبراى‏قزاق‏ها يی‏كه‏دورش‏نشسته بودندنقل‏مى‏كردكه:- ...آن گورتپه‏هم، خلاصه، چيزى‏بودبه‏بلندى‏ى‏همين. به‏خدابيامرزبابام گفتم:"فكرنمى‏كنى‏اگراين گورتپه‏هه‏را، خلاصه، همين‏جورسرخود بكنيم‏اش آتامان پاپيچ‏مان بشود؟"                                                               
                                                                      
        استپان كه‏ازپيش‏اسب‏هابرمى‏گشت پرسيد:- بازديگرچى‏داردچاخان‏مى‏كند؟
        - دارم‏قضيه‏ى‏گنجى‏راتعريف‏مى‏كنم‏كه‏بامرحوم‏پدرم( كه‏نوربه‏قبرش‏ببارد!) عقب‏اش گشتيم...                                                             
        - كجاعقب‏اش‏گشتيد؟                                            
        - پشت‏دره‏ى فه‏تى‏سوف‏Fetissof  ، داداش، خودت‏كه‏مى‏دانى: گورتپه‏ى مركولوف Merkulof .                                                           
        - خب، آره.                                                   
        استپان چمبك‏زد يك‏گل‏آتش‏برداشت‏وهمان‏طوركه‏كف‏دست‏غل‏اش‏مى‏دادولب‏هارابه‏هم كشيده‏بود سرفرصت سيگارى‏چاق‏كرد.                                       
                                                                      
        - خلاصه، جان‏ام به‏شمابگويد، باباهه‏گفت:"دست‏بجمبان خريستان، بايد گورتپه‏ى مركولوف رابكنيم." نگوشنيده‏بود يكى‏به‏بابابزرگ‏ام‏گفته‏توآن‏تپه گنج‏چال‏كرده‏اند. خب ديگر، خلاصه، گنج‏هم‏كه‏نصيب‏هركى‏هركى‏نمى‏شود... اين‏بودكه‏باباهه باخداى‏عالم‏شرط وبيعت كرده‏بود:"توگنج‏رابه‏من‏برسان‏عوض‏اش‏من‏هم‏برايت‏يك‏كليساى‏خوش‏گل‏مى‏سازم."- خلاصه،تصميم مان‏راگرفتيم ورفتيم. زمين‏هاى‏آن‏قسمت‏مال‏استانيتسااست‏وهمه‏ى‏ترس‏ماهم‏ازاين‏بودكه‏نكند آتامان مودماغ‏مان بشود. تنگ‏غلاغ‏پررسيديم ودست‏نگه‏داشتيم تاهواخوب‏تاريك‏شد. خلاصه ماديان‏راپابندزديم خودمان‏بابيل‏هاكشيديم‏بالا انگ‏نوك‏تپه‏راكنديم. به‏قاعده‏ى‏دوآرشين. زمين‏ازكهنه‏گى همچين‏سخت‏شده‏بودكه‏پندارى‏سنگ. من‏يكى‏كه سرتاپا خيس‏آب‏وعرق شده‏بودم. باباهه‏يك‏بندزيرلب‏دعامى‏خواندومن‏هم - باوركنيدبچه‏ها بادبى‏پيرى پيچيده‏بودتودل‏ام‏و جوربدى‏انداخته‏بودش‏به‏غاروغور. آدميزادهم‏توتابستان‏جزماست‏وكواس(1)چيزى‏نمى‏خوردكه. روده‏هام چنان‏چنگ‏مالى‏مى‏شدكه‏مرگ‏راجلوچشم‏ام‏ديدم‏وفكركردم ديگركارم‏ساخته‏است. مرحوم باباهه - كه‏نوربه‏قبرش‏ببارد وبهشت‏نصيب‏اش‏بشود - گفت:"پيف‏ف! خريستان! كثافت بوگندو! من‏دارم‏دعامى‏خوانم وتوسوراخ‏شكم‏صاحب‏مرده‏ات‏رانمى‏توانى‏هم‏بكشى؟ ديگرنفس‏نمى شودكشيد، چسو!... تابابيل‏نزده‏ام‏فرق‏ات‏رانشكافته‏ام ازتپه‏گم‏شوپايین! ممكن‏است‏باگند كارى‏ى توكثافت‏بوگندو گنجه‏ازجاش‏برودپايین‏تر!"- پاى‏تپه‏درازشده‏بودم ازدل‏دردبه‏خودم مى‏پيچيدم وخدابيامرزباباهه كه‏ناكس‏آدم‏غد يكدنده‏ يی‏بود تك‏وتنهاآن‏بالابيل‏مى‏زد. زمين راكندوكندوكند تارسيدبه‏يك‏تخته‏سنگ ومراصدازد. رفتم‏تخته‏سنگ‏راباديلم‏بلندكردم‏و... خلاصه، باوركنيدبچه‏ها، مهتاب‏بودو زيرتخته‏سنگه‏برقى‏مى‏زد كه‏بياوببين!      
                                                                      
        پترو ديگرنتوانست جلوخودش‏رابگيرد. خنديدوگفت:"اين‏ديگرچاخان‏است، بابا، خريس‏تونى‏يا." -ومشغول‏تاب‏دادن‏سبيل‏هاش‏شد. خريس‏تونى‏يا گفت:- چى‏چى‏ش‏چاخان‏است ، برو كون‏ات رابده، چى‏چى‏ش چاخان‏است؟ ( شلوارگشادش رابالاكشيد وجماعت شنونده را نگاهى‏كرد:) خلاصه، يك‏كلمه‏اش‏هم چاخان‏نيست به‏خدا يیِ‏خدا.                
        - حالا بروتابيخ‏اش ببينيم‏بعد چى‏پيش‏مى‏آيد.                      
        - خلاصه بچه‏ها، هى‏برق‏مى‏زد. ديدم‏خلاصه زغال‏است. زغال‏چوب. يك‏چهل‏سطلى مى‏شد. باباهه‏بم‏گفت:"بروپايین‏بده‏شان‏بالا."- رفتم‏پايین‏و، حالاآن‏آشغال‏هارابيرون‏نريزكى‏بريز. تادم‏آفتاب. دم‏صبح، خلاصه نگاه‏كردم ديدم بع-له! خودخودش‏است.           
        تامى‏لين كه‏روجل‏اسبى‏درازشده‏بودكنج‏كاوشدپرسيد: - كى؟              
        - آتامان‏ديگر. مى‏خواستى‏كى‏باشد؟ بادرشكه‏اش‏ازآن‏جامى‏گذشت. گفت:"فلان‏فلان‏شده ها، كى‏به‏تان‏اجازه‏داده؟"- جيك‏مان‏درنيامد. خلاصه كشاندمان به‏استانيتسا... پيرارسال دادگاه‏كامنس‏كاياKamenskaya واسه‏پدرم‏احضاريه‏فرستاد، گيرم‏خدابيامرزپيش‏بينى‏ى‏كارها راكرده‏بودبه‏موقع‏مرده‏بود. برداشتيم‏كاغذى‏روانه‏ى‏دادگاه‏كرديم‏كه‏ايشان‏ديگرحيات‏ندارند.
                                                            عله‏ى‏آتش‏رالرزاند. خريس‏تونى‏ياكه‏روپاتيل‏آش‏خم‏شده‏بودكله‏اش‏را بلندكردوبى‏اين‏كه‏ازموضوع‏خنده‏سردربياورد قهقهه‏ى‏پرملات‏اش صداهاى‏ديگرراپوشاند.  
                                                                       
پانوشت                                 
 1.Kwas  كلمه‏ى‏روسى‏است و نام ‏نوشابه‏ى‏ گازدارى‏ كه ‏از تخمير جو به‏ دست‏مى‏آيد وموردعلاقه‏ى اسلاو هااست.

توضیحات بیشتر »

۷

آكسينيا را تو هفده‏ساله‏گى‏ازخوتور دوب‏روف‏كاDubrofka  كه‏توشن‏زارهاى آن‏دست دن‏است برداشتندآوردند دادندش‏به‏استپان.                                
                                                                      
        پايیزهمان‏يك‏سال‏پيش‏كه‏باپدرش‏براى‏شخم زمينى‏كه‏درهشت‏ورستى‏ى‏خوتورشان داشتند به‏استپ رفته‏بود شب پدره‏ى‏پنجاه‏ساله دست‏هاى‏اورابست‏به‏سه‏پايه بى‏سيرت‏اش‏كرد وبش گفت:- لب‏ازلب‏واكنى‏مى‏كشم‏ات! امااگرصدات‏درنيايد يك‏پيرهن‏مخمل‏كركى پيش‏من دارى با گالش و روكفشى... يادت‏باشد: مى‏كشم‏ات‏اگر...                      
        آكسينيا نصفه‏هاى‏شب يك‏لاپيرهن‏تاخوتوردويد باهق‏هق‏گريه‏افتادبه‏پاى‏مادره‏وقضيه راگفت. مادروبرادربزرگه‏اش‏كه‏تازه‏ازخدمت هنگ‏آتامانس‏كى برگشته‏بوداسب‏هارابستند به‏ارابه آكسينيارابرداشتند رفتندسراغ‏پدره. چيزى‏نمانده‏بودبرادره توهمين‏هشت‏ورست راه اسب‏هاراازپابيندازد.                                             
        پدره‏راجلوسايبان گيرآوردند. مست روياپونچى‏خوابيده‏بود يك‏بترى‏ى خالى‏ى عرق كنارش. برادره پيش‏چشم‏آكسينيامال‏بندگارى راكشيد پدرش‏راباچندلگد بيداركرد يكى‏دو كلمه‏ازش‏پرسيدوته‏آهن‏كوب‏مال‏بندراكوبيدوسط چشم‏هاش. آن‏وقت‏بامادره‏افتادندبه‏جان‏اش دوتائى يك‏ساعت‏ونيم‏تمام كوبيدندش. پيرزن كه‏موجودساكت‏بى‏آزارى‏هم‏بود موهاى‏شوهربى هوش‏وحواس‏اش راچنگه‏چنگه‏كند برادره‏هم‏دك‏ودنده‏اش‏رابالگدنرم‏كرد. آكسينيا كه‏خزيده بود زيرارابه‏وسروكله‏اش‏راتوچيزى‏پيچيده‏بود جيك‏اش‏درنيامدفقط بى‏صدامثل‏سگ مى‏لرزيد ... سفيده‏نزده پيره‏مردرارودست‏بردندمنزل. اززوردرد مثل‏گاونعره‏مى‏زد وبانگاه‏اش تو اتاق پى‏آكسينيا مى‏گشت كه‏خودش‏را يك‏گوشه قايم‏كرده‏بود. ازآن‏گوش‏اش كه‏كنده‏شده‏بود خونابه‏و چيزسفيدى روبالش‏مى‏ريخت.                                     
        آفتاب زردا تمام‏كرد.                                          
        به‏مردم گفتند مست‏بوده ازگارى‏افتاده‏مرده.                       
                                                                      
        سال‏بعدخواستگارهاباارابه‏ى‏آراسته‏يى‏آمدندازآكسينيابله‏بگيرند. عروس، استپان بالابلندخوش‏قيافه‏ى‏چهارشانه‏راپسندكردوقرارعروسى‏راگذاشتند براى‏عيدگوشت‏خوران‏پايیز. روزى كه‏آن‏هارادست‏به‏دست‏دادند حسابى‏سردبودويخ زيرپاصداى‏شادى‏بخشى‏داشت. ازآن‏سربند آكسينيا شدكدبانوى‏جوان خانواده‏ى آستاخوف. مادرشوهر پيرش كه‏قدبلندش‏رامرض‏سخت زنانه‏ئى‏كمانى‏كرده‏بود نه‏گذاشت‏ونه‏برداشت‏وهمان‏فرداى‏شب‏وليمه‏ى‏عروسى كله‏ى‏سحربيدارش كرد بردش‏تومطبخ وهمين‏جوركه‏بى‏خودى سيخ وسه‏پايه‏ى تنورراجابه‏جامى‏كردبش‏گفت:- گوش كن دخترجان، تورانياورده‏ايم بغل‏خوابى‏كنى وتالنگ‏ظهرتورخت‏خواب‏بكپى. بدوبروگاوها رابدوش بعدش‏هم بچسب‏به‏اجاق وپخت‏وپز. من‏ديگرپيرم وناتوان. ازهمين‏حالاهمه‏ى‏كارهاى خانه دست‏تورامى‏بوسد!                                                 
        همان‏روزاستپان‏هم زن‏جوان‏اش‏راباتصميم‏قبلى‏كشيدتوامباروتامى‏خوردزدش. ضربه‏ها راتوپشت‏وسينه‏وشكم‏اش‏مى‏زدكه‏كسى نتواندجايش راببيند وازهمان‏سربندهم‏افتادبه‏الواتى وپلكيدن دوروبرژال‏مركاهاى ددرى. تقريباكارهرشبه‏اش شده‏بوداين‏كه‏زن‏اش رابيندازدتو اتاق ياامبار دررابه‏روش‏قفل‏كند وازخانه بزندبيرون. تايك‏سال‏ونيم‏بعد، يعنى تاموقع زايمان‏آكسينيا تحقيرى راكه‏به‏اش‏شده‏بودنبخشيد. بعدازآن‏اگرچه‏نرم‏شد اما، هم به‏ندرت دستى به‏گل‏وگوش‏زن‏اش‏مى‏كشيد هم‏به‏ندرت شبى توخانه بندمى‏شد.             
        كارسنگين رسيده‏گى به مال و حيوان زيادى كه داشتند فرصت سر خاراندن به آكسينيا نمى‏داد. استپان كار چندانى به اين كارها نداشت: كاكل را شانه مى زد مى رفت سراغ رفقاش كه با هم سيگارى دودكنند و پاسورى بزنند و ته و توى خبرهاى خوتوررا درآرند. رسيده‏گى به‏حيوان‏هاوتدبيرامورخانه‏هم ازدم دست‏آكسينيارامى‏بوسيد. مادرشوهره‏نه‏فقط كومك‏حال‏اونبود، همچين‏كه‏دستى‏به‏گرم‏وسردمى‏زد كله‏پامى‏شدتورخت‏خواب لب‏هاش‏به‏رنگ‏زرچوبه‏درمى‏آمد وچنان‏كشيده‏مى‏شدكه‏به‏باريكى‏ى نخى‏مى‏رسيد، چشم‏هاش‏اززور دردحالت‏درنده‏گى‏پيدامى‏كردمى‏افتادبه‏تاق، ناله‏مى‏كردوگولله‏مى‏شد. اين‏جوروقت‏هاصورت اش پرمى‏شد ازتخته‏تخته لكه‏هاى‏سياه تن‏اش‏مى‏شدخيس‏عرق واشك‏اش‏بندنمى‏آمد. آكسينيا اززورپسى كارش‏رامى‏گذاشت مى‏آمديك‏گوشه‏قمبرك‏مى‏ساخت وباوحشت‏ودل‏شوره‏نگاه‏اش را به‏صورت‏اومى‏دوخت.                                                    
                                                                      
        پيره‏زن يك‏سال‏ونيم‏بعد مرد. صبح‏اش آكسينيا دچاردردزايمان شد. مادرشوهرش نزديك‏هاى‏ظهر، يك‏ساعت‏پيش‏ازدنياآمدن‏بچه درست‏دم‏دراستبل‏كهنه درحال بگذاروبردار ازپادرآمد. ماماچه كه‏به‏تاخت‏رفته‏بودبه‏استپان‏بفهماندكه‏مباداشب مست‏كند بروديخه‏ى زن زائورابگيرد پيرزن راديدكه‏افتاده پاهاش‏مانده‏زيرتنه‏اش.             
                                                                      
        آكسينيا بعدازدنياآمدن‏بچه دلبسته‏ى‏شوهره‏شد. البته‏انگيزه‏ى اين‏دلبسته‏گى عشق نبود: نيازتلخ زنانه‏بود به‏اضافه‏ى‏عادت. بچه‏به‏يك‏ساله‏گى‏نكشيد، مرد ودوباره‏زنده‏گى شد همان‏آش‏وهمان‏كاسه، وموقعى‏كه گريش‏كا مه‏له‏خوف سرراه‏اش‏پيداشدوبناكردچراغ‏زدن، آكسينياباوحشت‏پى‏بردكه‏جوانك‏سياسوخته‏ى‏مشتاق جدى‏جدى‏داردازراه‏درش‏مى‏كند. گريگورى‏ى سمج با لجاجت‏ يك‏نره‏ گاوشاش‏ كف‏كرده‏د وروبرش‏ مى‏پلكيد وچيزى‏ هم‏كه‏ زانوهاى‏آكسينياراسست مى‏كرد همين‏سماجت‏بود. مى‏ديدكه كريگورى ازاستپان حساب‏نمى‏برد وته‏دل‏اش روشن‏بودكه بااين‏وصف‏بعدهاول‏اش‏نمى‏كند دمبال‏هوس‏چرانى‏ى‏ديگرى‏برود. بى‏اين‏كه‏خودش‏بخواهدمنطق‏اش باتمام‏نيرومقاومت‏نشان‏مى‏دادامااين‏راهم‏قبول‏داشت‏كه‏آخرى‏هاخيلى‏بيش‏تربه‏خودش‏مى‏رسد، وقت‏زيادترى‏صرف بزك‏دوزك‏اش‏مى‏كند، خودش‏راگول‏مى‏زندوهمه‏ى سعى‏اش‏اين‏است‏كه‏خودش رابيش‏تروبيش‏تربه‏چشم‏اوبكشد. نوازش‏هاى سنگين‏وديوانه‏وارچشم‏هاى‏سياه گريش‏كا گرم‏و جان‏بخش‏بود. آفتاب‏درآ كه‏بيدارمى‏شدومى‏رفت‏گاوهارابدوشدباخودش‏لبخندمى‏زدوبى‏اين‏كه درست‏علت‏اش‏رابفهمدازفكرش‏مى‏گذشت‏كه:"امروزبرايم‏اتفاق‏خوشى‏مى‏افتد. امامى‏گوئى‏چى؟ ... گريگورى... گرى‏شا..."- ازاين‏احساس‏تازه‏كه‏همه‏ى وجودش‏رالبريزمى‏كرد به‏وحشت‏مى افتادوتوفكرهاش‏دست‏به‏عصاترپيش‏مى‏رفت: باهمان‏احتياطى‏كه‏مردم،آخرهاى‏زمستان، موقع گذشتن‏ازدن، رويخ‏هاى‏اسفنجى‏شده پامى‏گذارند.                
        پس‏ازبدرقه‏ى استپان تصميم‏گرفت‏تاجائى‏كه‏بتواند كم‏ترجلوگريش‏كاآفتابى‏بشود، وبعدازپيش‏آمدآن‏شب‏ماهيگيرى توتصميم‏اش‏جدى‏ترشد. 

توضیحات بیشتر »

۸

دوروزمانده‏به‏عيدخمسين موعدتقسيم‏علفزاربين‏اهالیِ خوتوربود. پانته‏له‏ى پراكو فيه‏ويچ هم‏سرتقسيم‏رفته‏بود. موقع‏ناهاربرگشت‏به‏خانه چيريك‏اش‏راباآخ‏واوخ‏درآوردوهمان جوركه‏پاهاى‏خسته‏اش‏راباكيف‏تمام‏مى‏خاراندگفت:- تكه‏ئى‏كه‏به‏ماافتاده‏كنار"قزل‏دره"است هم‏علف‏اش‏مالى‏نيست، هم‏بالاش‏كه‏وصل‏جنگل‏است‏جابه‏جاكچل‏مانده، هم بيدگياه(1)افتاده‏به جان‏اش.                                                              
        گريگورى پرسيد:- كى دست‏به‏كاردرو مى‏شويم؟                       
        - بعدازعيد.                                                   
        پيره‏زن ابروبه‏هم‏كشيد كه:- داريا راچه‏طور؟ اوراهم مى‏بريد؟        
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ حركتى‏به‏دست‏اش‏دادكه‏يعنى "ول‏ام‏كن‏بابا":- اگرلازم‏بشود مى‏بريمش... حالاچرااين‏جا دست‏رودست‏گذاشته‏اى چيزى‏نمى‏دهى وصله‏ى‏شكم‏مان‏كنيم؟
        پيره‏زن درتنورراباتق‏وتوق واكرد آش‏داغ‏راآوردبيرون.              
        سرغذا پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ ترتيب‏تقسيم‏قطعات‏علفزاروپدرسوخته‏گیِ‏آتامان‏را كه‏نزديك‏بوده‏بى‏رودرواسى‏سرهمه‏راكلاه‏بگذاردباآب‏وتاب‏تعريف‏كرد. داريا هم واردصحبت شدكه:- مگرهمين‏پارسال كم‏سعى‏كردتوپاى‏مابكند؟ يادتان‏رفته همه‏اش‏اصرارداشت‏قرعه‏هارا مالاش‏كا فرالوف بكشد؟ يادتان نيست؟                                  
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ بادهن‏پرگفت:- ناكس‏ازآن كهنه‏قالتاق‏ها است!
        دونى‏ياش‏كا خجولانه‏پرسيد:- برزنى وشانه‏كشیِ علف‏هاچى‏پس باباجان؟ كى‏بايدبه اين‏كارهابرسد؟                                                        
        - خودت چه‏كاره‏اى پس؟                                         
        - دست‏تنهاكه پيش‏ام‏نمى‏رود، باباجان.                           
        - آكسيوشاآستاخوف‏راهم‏صدامى‏كنيم. شوهرش‏ استپان‏خواسته‏ علف‏هاى‏اوراهم‏بچينيم. بايد خواهش‏اش‏ را انجام‏ بدهيم‏ ديگر. خوب، اين‏به‏آن‏در.                      
                                                                      
                                                                  
                                                                      
        صبح روزبعد ميت‏كا كارشونوف سوارنريان‏ساق‏سفيدى‏بازين‏وبرگ‏كامل به‏سمت‏حياط مال‏خانه‏ى مه‏له‏خوف‏هاآمد. نم‏نم‏مى‏باريد وخوتوررامه‏گرفته‏بود. ميت‏كا ازبالاى‏زين خم‏شد راه‏بند دروازه‏راواكردآمدتو. پيره‏زن كه‏چشم‏ديدن‏اين‏جوان‏شلوغ پرشروشوررانداشت دمغ و دل‏خورازبالاى پله‏ها سرش‏دادزد:- آمده‏اى اين‏جا چه‏كار، مايه‏ى‏شر؟          
        ميت‏كا كه‏داشت‏اسب‏اش‏رابه‏نرده‏مى‏بست‏باتعجب‏گفت:- چه‏خبرت‏است،ايلى‏نيچ‏نا Ilinicna ؟ آمده‏ام گريش‏كا راببينم. كجااست؟                          
        - توكاه‏دان‏خوابيده. حالاچى‏شده سواره‏گزمى‏كنى؟ چلاق‏شده‏اى‏انشاءالله؟  
        ميت‏كا بادماغ‏سوخته‏گى‏گفت:- توهم خاله ماشاءالله‏واسه‏هرسوراخى ميخى‏ها!
        بناكرد باشلاق ظريف‏اش به‏ساق‏چكمه‏هاى‏برقى‏اش‏زدن‏و، نرم‏وسبك واردكاه‏دانى‏شد. گريگورى توارابه‏ئى‏كه‏قسمت‏جلوش‏راواكرده‏بودند خواب‏بود. ميت‏كا مثل‏كسى‏كه‏داردنشانه مى‏رود چشم‏چپ‏اش‏رابست وشلاق‏راحواله‏ى گريگورى كرد:- برپا، موژيك!(2)    
        بدترين فحش‏اش موژيك بود.                                    
        گريگورى مثل‏فنرازجاجست:- مرض‏دارى؟                            
        - هرچه‏كپيدى بس‏ات‏است.                                       
        - تاكفرى‏نشده‏ام دست‏بردارها!                                   
        - پاشو كارت‏دارم.                                             
        - خب، بنال!                                                  
        ميت‏كا لب‏ارابه‏نشست بناكرد گل‏خشكيده‏ى چكمه‏هايش‏را بادسته‏ى‏شلاق تراشيدن:
        - پاك حال‏ام گرفته‏است گريش‏كا...                             
        - چى شده؟                                                     
        - آخر، اين...( ومثل‏ريگ‏فحش‏داد:) اين‏يارو خان‏نايبه خيلى قمپزدرمى‏كند.
        چنان‏تولب‏بود كه‏وقت‏حرف‏زدن‏هم دندان‏ازدندان برنمى‏داشت. پاهاش مى‏لرزيد.
        گريگورى نيم‏خيزشد پرسيد:- كدام خان‏نايب؟                       
        ميت‏كاآستين‏پيرهن‏اش‏راگرفت‏وآرام‏ترازپيش‏گفت:- فورى‏اسب‏ات‏رازين‏كن، بايد برويم‏سرلش‏زار... نشان‏اش‏مى‏دهم! سرضرب‏بش‏گفتم:"قربان، بفرمايیدامتحان!"- بم‏گفت :"برو همه‏ى دوست‏وآشناهات‏راهم بيار. همه‏تان راحريف‏ام. مادرماديان‏من تومسابقات اسبدوانیِ صاحبمنصبیِ پترس‏بورگ‏Petersbourg  كلى‏جايزه جاروكرده."- كون‏لق ماديان و ننه‏ى ماديان‏اش‏هم كرده! محال‏است‏بگذارم نريان‏مرا جابگذارد...         
        گريگورى مثل‏برق لباس‏اش‏راتن‏اش‏كرد. ميت‏كا دمب‏اش‏راجسبيده‏بود واززورخشم تپق‏مى‏زد:- نايبه‏راتوخانه‏ى موخوف تاجرديدم. صبركن‏يادم‏بيايد ببينم فاميلى‏ش‏چى‏بود. ليست‏نيتس‏كى‏Listnitski  انگار...آره‏آره، همين‏بود. باباى‏هيكل‏داربرمامگوزيدى‏است. عينك‏هم مى‏زند. بگذاربزند! چه‏باعينك وچه بى‏عينك، من‏كه‏چس‏نريان‏ام راهم نمى‏گذارم بو كند !                                                             
        گريگورى لب‏خندزنان ماديان‏پيرتخم‏كشى‏شان‏رازين‏بست‏وبراى‏اين‏كه‏چشم‏پدره‏رابدزدد ازدروازه‏ى‏طرف‏خرمن‏جازدندبيرون وازشيب‏دامنه‏راه‏افتادندسمت‏لش‏زار. سم‏اسب‏هاملچ‏ملچ كنان‏گل‏رامى‏جويد. سوارهاتولش‏زارپاى‏سفيدارخشكيده‏ئى‏منتظربودند: نايب ليست‏نيتس‏كى سواريك‏ماديان لاغرميان خوش‏گل، باهفت‏تائى‏ازبروبچه‏هاى خوتور، همه‏گى سوار.
        نايب عينك گيره‏ئى‏ش راجابه‏جاكرد نگاه تحسين‏آميزى به‏سينه‏ى پرقدرت نريان ميت‏كا انداخت وپرسيد:- ازكجامى‏تازيم؟                                
        - ازهمين سفيدار تا "آب‏بند تزار".                             
        خان‏نايب چشم‏هارانزديك‏بين‏وار تنگ‏كرد پرسيد:- كجاهست‏اين "آب‏بند تزار"؟
        - آن‏جا قربان ، دم جنگل.                                       
        اسب‏هارابه‏خط كردند. نايب شلاق‏اش‏رابردبالاى‏سرش وسردوشى‏اش روشانه‏اش چين خورد:- باشماره‏ى "سه" حركت‏مى‏كنيم. حاضريد؟ يك... دو... سه!          
        پيش‏ازهمه خودنايب‏كه‏روقاچ‏زين‏خم‏شده‏بايك‏دست‏كاسكت‏اش‏راچسبيده‏بود ازجاكند وبه‏قدريك‏ثانيه بقيه‏راپشت‏سرگذاشت. ميت‏كا نگران ورنگ‏پريده روركاب راست‏شدوبه نظر گريگورى آمد كه‏شلاق‏اش‏را باكندیِ‏درمانده‏وارى‏كه‏بالابرده‏بود باكفل‏اسب‏آشناكرد.
                                                                      
        از سفيدار تا آب‏ بندتز ارسه‏ورست ‏فاصله‏بود. نيمه‏هاى راه نريان ميت‏كا كه‏ بدن‏اش مثل‏چوبه‏ى‏تيرى كشيده‏شده‏بود ماديان‏نايب‏را گرفت. گريگورى كه‏ازسرسيرى‏مى‏تاخت‏واز همان اول ‏از بقيه ‏عقب‏ مانده‏بود يورتمه‏ى‏ كوتاه‏ مى‏رفت ‏و خط زنجير بريده‏بريده‏ى‏سوارها را با كنج‏كاوى نگاه‏ مى‏كرد.                                                           
                                                                      
        كنارآب‏بنديك‏پشته‏ماسه‏بودسوغات‏سيلاب‏هاى‏بهارى.- قوززردكوهان‏شترى‏اش‏پوشيده ازبته‏هاى‏كم‏رشدسيروحشى‏بود. گريگورى نايب‏وميت‏كاراديدكه‏شانه‏به‏شانه‏ازپشته‏بالارفتندو درطرف‏ديگرش ناپديدشدند، وسوارهاى‏ديگركه‏عقب‏ترازآن‏دومى‏تاختند پخش‏وپلا ازپشته‏بالا مى‏خزيدند. به‏آبگيركه‏رسيداسب‏هاى‏خيس‏عرق‏راديدكه‏دورهم‏جمع‏اندوجوان‏هاكه‏پياده‏شده‏بودند نايب‏رادوره‏كرده‏اند. قيافه‏ى ميت‏كاازخوش‏حالیِ فروخورده‏يى برق‏مى‏زد وازهرحركت‏اش پيدابود كه‏بازى رابرده. به‏خلاف‏انتظارگريگورى، نايب‏اصلادمغ‏نبود: به‏درختى تكيه‏داده بود وسيگارمى‏كشيد. باانگشت‏كوچكه‏اش ماديان رانشان‏مى‏دادو داشت‏مى‏گفت:- سدوپنجاه ورست‏ازش سوارى‏كشيده‏ام وتازه‏همين‏ديروزهم ازاستانيتسارسيده‏ام. كارشونوف، اگريك خرده ازاين سرحال‏تربود امكان‏نداشت‏بتوانى‏جام‏بگذارى.                    
        ميت‏كا بابزرگوارى گفت:- ممكن‏است.                            
        جوانك كك‏مك‏دارى‏كه‏ديرترازهمه‏رسيده‏بودحسرت‏به‏دل‏گفت:- توتمام‏اين‏دوروبرها تيزتزازنريان‏او پيدانمى‏شود.                                           
        ميت‏كا دست‏اش‏را لرزان‏ازهيجانى‏كه‏براوگذشته‏بودبه‏گردن‏اسب‏اش‏زدوگفت:"خوب اسبى‏است!"- وبالب‏خندخشكى‏به‏گريگورى نگاه‏كرد. دوتائى‏ازبقيه‏جداشدند وعوض‏افتادن‏به جاده تپه‏رادورزدند. نايب‏باآن‏هاخداحافظیِ سردى‏كرده‏بود: دوانگشت‏اش‏رابرده‏بود زير لبه‏ى‏كلاه‏اش وبرگشته‏بود.                                               
                                                                      
                                                                      
        توكوچه‏شان چشم‏گريگورى به‏آكسينياافتاد كه‏ازروبه‏رومى‏آمد وبرگ‏هاى‏تركه‏ئى‏رامى كند. گريگورى راكه‏ديد سرش راانداخت‏پايین. ميت‏كا چشمكى‏زدو دادكشيد:- سخت اداى خجالتى‏هارادرمى‏آرى! هاى حبيب‏من، تلخك‏جان‏ام! مگرما كون‏برهنه‏به‏كوچه‏زده‏ايم كه‏روت راازمان برمى‏گردانى؟                                                  
        گريگورى راست‏جلوش‏رانگاه‏مى‏كرداماهمين‏كه‏آكسينيابه‏كنارش‏رسيدبى‏هوابه‏ماديان كه‏آرآم‏مى‏رفت شلاقى‏حواله‏كرد كه‏بى‏اختيارروى‏دوپابلندشد بعدجفتكى‏پراندو گل‏وشل كوچه‏را به‏سراپاى آكسينيا پاشيد.                                              
        - هیِ‏ى! غول بيابانى!                                          
        گريگورى‏ناگهان‏برگشت‏ماديان‏برانگيخته‏رابه‏طرف‏اوراندوگفت:- سلام‏ات‏راخوردى؟
        - قابليت‏اش‏راندارى.                                          
        - گل‏پاشيدن‏ام محض‏همين‏بود: تاديگرفيس‏نكنى.                     
        آكسينيا كه‏دست‏هايش‏راجلوپوزه‏ى‏ماديان تكان‏تكان‏مى‏داد دادكشيد:- ول‏ام‏كن! مى خواهى بيندازى‏م زيردست‏وپاى‏اسب؟                                      
        - اسب نيست‏و ماديان‏است.                                     
        - هركوفتى كه‏هست... ردشو بگذار بروم!                          
        - بدلعابى‏ات واسه‏ى‏چيست آكسينيا؟ نكند سرقضيه‏ى‏آن‏شب توخرمن‏است؟
        صاف توچشم‏هاش‏نگاه‏مى‏كرد. آكسينياآمدچيزى‏بگويدكه، ناگهان‏قطره‏اشكى‏ازچشم‏هاى سياه‏اش‏راه‏كشيدولب‏هايش‏طورى‏به‏لرزه‏افتاد كه‏دل‏راريش‏مى‏كرد. بغض‏كرده زيرلب‏گفت:
        - دست‏بردار گريگورى ... من بدلعاب‏نيستم ... من ...            
        ورفت.                                                        
                                                                      
        گريگورى مات‏ومبهوت دم‏دروازه‏به ميت‏كا رسيد.                   
        - امشب مى‏آئى بيرون ؟                                         
        - نه.                                                         
        - چرا؟ نكند واسه‏شب وعده‏ات گرفته؟                            
        گريگورى پيشانى‏اش‏راباكف‏دست پاك‏كردوجوابى‏نداد.               
                                                                      
پانوشت
                                       
 1. گياه‏خودروئى‏است باساقه‏ى‏گره‏دارزيرزمينى‏كه‏هرگره‏اش ريشه‏هائى‏مى‏دواند و به‏اين‏جهت كندن‏اش‏ بسيار مشكل ‏است.                                                
 2.Muzik  ، روستائیِ بى‏زمين دررژيم تزارى.    

توضیحات بیشتر »

۹

 ازعيدخمسين توخانه‏هاى‏خوتورفقط مرزه‏ى خشكيده‏يى‏باقى‏ماندكه‏كف‏اتاق‏هاريخته‏بود وخاكه‏برگ‏هاى خردشده وسبزیِ پرچروك‏پلاسيده‏ى سرشاخه‏هاى‏بلوط وزبان‏گنجشكى‏كه‏به‏دروازه هاونرده‏ى پله‏هاى جلو كورن‏ها زده‏بودند.                                 
                                                                      
        عيدكه‏گذشت علف‏چينى‏شروع‏شد. رخت‏عيدزن‏هاوزرق‏وبرق بته‏دوزیِ پيش‏بندهاورنگ هاى شادوشكفته‏ى روسرى‏ها علف‏زارراازكله‏ى‏سحربه‏گل‏مى‏نشاند. همه‏ى خوتوربراى علف‏چينى ريخته‏بودبيرون. داس‏كارهاوشانه‏كش‏ها رخت‏عيدشان رامى‏پوشيدند.اين‏ازقديم‏قديم‏ها رسم بود. علف‏زار از دن تا دورترين توسه‏زارها زير ضربه‏هاى داس به‏خود مى‏پيچيد و آه‏مى‏كشيد و عريان‏ مى‏شد.                                                           
                                                                      
        مه‏له‏خوف‏ها كمى‏ديررسيدند. وقتى علف‏چينى‏راشروع‏كردند جخ نصف‏خوتورآن‏جابود. دروگرها خيس‏عرق دادزدند:- پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ ، صحت خواب !        
        پيرمرد رندانه‏خنديد، باقمچیِ چرم‏خام‏اش گاوهاراهى‏كردوبه‏جواب‏شان‏درآمدكه:
        - امان ازاين زن‏ها! من بى‏تقصيرم وال‏لاه.                         
        قزاق كلاه‏حصيریِ قددرازى كه‏لب‏جاده‏داس‏تيزمى‏كرد سرى‏جمباندوگفت:- اغربه‏خير هم‏قطار! ديركردى داداش‏ام ، ديركردى ...                               
        - ديركنم علف‏ها خشك‏مى‏شود؟                                    
        - اگريرتمه‏بروى به‏موقع‏مى‏رسى، وگرنه‏آره‏خب، خشك‏هم‏مى‏شود... سهم‏ات كجاهست اصلا؟                                                                 
        - دم قزل‏دره.                                                  
        - پس دست‏بجمبان بابا، اگرنه‏ديگرامروزبه‏آن‏جانمى‏رسى.            
                                                                      
        آكسينيا عقب‏ارابه‏نشسته‏بود سروصورت‏اش‏رابراى‏جلوگيرى‏ازآفتاب‏پيچانده‏بودتو روسرى‏ش، دوچشم‏داشت‏دوتاچشم‏ديگرهم‏قرض‏كرده‏بودوازشكاف‏باريك‏جلوروسرى نگاه‏سرد وبى اعتنايش‏راازگريگورى كه‏روبه‏رويش‏نشسته‏بودبرنمى‏داشت. داريا هم‏بارخت‏ولباس‏نونوار وسروصورت‏پيچيده لنگ‏هاراازدوطرف يكى‏ازقائمه‏هاى‏ديواره‏ى‏ارابه‏آويزان‏كرده‏بود پستان دراز رگ‏نمايش‏راگذاشته‏بوددهن‏بچه كه‏توبغل‏اش‏به‏خواب‏رفته‏بود. دونى‏ياش‏كا باحركات ارابه‏بالاپايين‏مى‏جست: پهنه‏ى‏علف‏زاروكسانى راكه‏درراه‏به‏شان‏برمى‏خوردند شنگول‏وسرخوش تماشامى‏كرد. انگارقرص‏صورت‏اش‏باآن‏لكه‏هاى‏آفتاب‏سوخته‏گى وكك‏مك‏ميان‏ابروهامى‏گفت: "خوش‏حال‏ام. وجودم‏غرق شادى‏است، چون‏اين‏روزفيروزه‏ئى‏هم يك‏پارچه‏صفاوخرمى‏است‏وجان‏من هم ازاين‏پاكى واين‏آرامش‏فيروزه‏ئى مالامال‏است‏و بيش‏ازاين‏هم توقعى‏ندارم." 
                                                                      
                                                                    
                                                                      
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ سرآستين پيرهن كرباسى‏اش را تا كف دست پائين كشيد وعرقى راكه‏از زيركاسكت‏اش راه‏كشيده‏بود پاك‏كرد. پيرهن، چسب پشت خميده‏اش بودو لكه‏هاى عرق‏اش‏آن‏رو سياه‏مى‏زد. آفتاب، ابرهاى تيره‏ى قره‏كل‏وار رامى‏شكافت وتيزه‏هاى مه‏آلودش مثل تيغه‏هاى شكسته‏ى‏بادزنى روتپه‏هاى نقره‏يیِ دوردست‏آن‏سمت‏دن و رو استپ و رو لش‏زارهاى پست و روهمه‏ى خوتورآويزان بود.                        
 
        روز از حرارت سوزانى غل مى‏زد. تكه‏هاى ابرى كه باد پراكنده‏مى‏كرد بى‏حال رو هوامى‏سريد وباگاوهاى پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ هم كه جان‏مى‏كندند تا قدم‏ازقدم بردارند هم‏پا مى‏شد. خود پانته‏له‏ى هم قمچى را سنگين بالا مى‏برد: انگار دودل بود كه آن رارو كوهان نوك‏تيز ورزوها پائين بياورد يانه. حيوان‏ها هم كه پندارى دست‏اش راخوانده بودند فشارى به خودشان نمى‏آوردند: دم مى‏جنباندند و سم فاق دارشان راآرام وكورمال حركت مى‏دادند. غبار طلايیِ خرمگس‏ها بابرق نارنجى رنگى بالاسرشان چرخ واچرخ مى‏زد. كنارخرمن‏جاهاى‏عمومى، قسمت‏هاى‏دروشده‏ى‏علف‏زارماشى‏رنگ‏شده‏بودونسيم‏سبك علف‏سبزمواج رادرقسمت‏هاى باقى‏مانده غلت‏مى‏داد.                                    
                                                                      
        پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ قمچى رابه‏اشاره درازكرد وگفت:- قسمت ماآن‏جااست.
        گريگورى پرسيد:- ازدم‏جنگل شروع‏كنيم ؟                           
        - ازهمين‏جاهم مى‏شود. با بيلچه نشانه‏گذاشته‏ام.                   
                                                                      
        گريگورى ورزاهاى‏خسته‏را بازكرد. پيرمرد كه‏گوشواره‏اش برق‏مى زد دنبال نشانه رفت وچيزى‏نگذشت كه‏دست‏هاراتكان‏داد ودادزد:- داس‏هارابيار.            
        گريگورى راه‏افتاد وپشت سرش از دم ارابه رد مواجى ازعلف هاى له‏شده باقى گذاشت. پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ روبه‏برج‏ناقوسى‏كه‏ازدورسفيدمى‏زدوبه‏غلاف‏لوبيامى‏مانست صليب‏كشيد وداس رادست گرفت. بينیِ عقابى‏اش چنان‏برقى‏مى‏زد كه‏انگارجلاش‏داده‏اند. توچالیِ گونه‏هاى‏آفتاب‏سوخته‏اش عرق‏جمع‏شده‏بود. ناگهان رديف‏سفيددندان‏هاى‏به‏هم‏فشرده اش ميان‏آن ريش پركلاغى به‏لب‏خندى نمايان‏شد، گردن‏پرچروك‏اش‏رابه‏راست‏چرخاندوداس رابه‏گردش‏درآورد: نيم‏دايره‏يى‏ازعلف‏دروشده جلوپاهايش خوابيد.           
                                                                      
        گريگورى باچشم‏هاى‏نيم‏بسته‏دمبال‏اش‏بود وعلف‏هاراباداس‏به‏زمين مى‏ريخت. پيش بند زن‏هامثل‏رنگين‏كمان لت‏وپارى جلوچشم‏اش‏مى‏شكفت امانگاه‏او فقط آن‏يكى رامى‏جست‏كه سفيدبود وحاشيه‏ى بته‏دوزى‏داشت. مى‏ايستاد نگاهى‏به‏قدوبالاى‏آكسينيامى‏انداخت ودوباره داس راهم‏آهنگ‏قدم‏هاى‏پدرش به‏حركت‏درمى‏آورد. همه‏ى هوش‏وحواس‏اش‏پيش‏آكسينيا بود. چشم‏هاراتنگ‏مى‏كرد، توعالم‏خيال‏مى‏بوسيدش وحرف‏هاى‏پرمهرومحبتى نثارش‏مى‏كرد كه‏معلوم نبودازكجابه‏ذهن‏اش‏مى‏آيد. بعد براى‏آن‏كه‏خيال‏اش راازخوددوركند بنامى‏كرد قدم‏هايش‏را شمردن:" يك... دو... سه..."- اماحافظه‏اش‏تكه‏هائى‏ازخاطرات‏گذشته‏رادزدانه‏به‏ذهن‏اش برمى‏گرداند: قصيل‏مرطوب... پرنده‏هاى‏تومرداب... مهتاب‏توعلف‏زار... آبى‏كه‏اين‏جورى - يك، دو، سه - قطره‏قطره‏ازعلف‏هاتوسم‏چاله‏هامى‏چكيد... "محشربود! واى، محشربود!"
                                                                      
        ازطرف‏اتراق‏گاه صداى‏خنده‏آمد. كريگورى سربرگرداند آكسينيا راديدكه‏خم‏شده به داريا كه‏زيرارابه‏لميده چيزى‏مى‏گويد. داريا بى‏اختياردست‏هايش‏راتوهواتكان‏تكان‏داد و دوباره‏دوتائى‏باهم‏ازخنده‏غش‏وريسه‏رفتند. دونى‏ياش‏كا كه‏رومال‏بندنشسته‏بودباصداى‏نازك اش چيزى زمزمه‏مى‏كرد.                                                 
                                                                      
        گريگورى باخودش‏قرارگذاشت:"به‏آن‏بته‏كه‏رسيدم داس‏راتيزمى‏كنم."، وهمان‏دم‏حس كرد داس‏ازچيزنرمى‏گذشت. خم‏شدنكاه‏كرد: پائين‏پايش جوجه‏اردكى لنگان‏وجيك‏وويك‏كنان به‏ميان‏علف‏هادويد. جوجه‏ى‏ديگرى‏كه‏داس دونيم‏اش‏كرده‏بود دم‏سوراخ كنارلانه افتاده‏بودو بقيه‏هم باسروصدابه‏اين‏سووآن‏سومى‏دويدند.                                 
                                                                      
        جوجه‏ى‏شقه‏شده‏راگرفت‏كف‏دست‏اش. همه‏اش‏سه‏چهارروزه‏بود وهنوزازخارپرهاى‏حنائى اش گرماى زنده‏گى بيرون‏مى‏زد. نوك پهن‏اش باحباب گلى‏رنگى‏ازخون بازمانده‏بود. چشم منجوقى‏اش‏راانگارازسربدذاتى‏بسته‏بود وپنجه‏هاى‏هنوزگرم‏اش بفهمى‏نفهمى تشنجى‏داشت.
        دل‏اش ريش‏شد ونگاه‏اش به‏جسم‏كوچك بى‏جان كف‏دست‏اش دوخته‏ماند.  
                                                                      
        - چى گيرآوردى گرى‏شون‏كا؟                                       
        دونى‏ياش‏كابود. شلنگ‏اندازازرورج علف‏هاى‏دروشده‏مى‏جست‏ومى‏آمدوبافه‏هاى‏ظريف مو روسينه‏اش‏مى‏رقصيد. گريگورى اخم‏اش‏راهم‏كشيد جوجه‏اردك‏رادورانداخت‏وداس‏راباخشم به‏حركت‏درآورد.                                                       
                                                                      
        ناهارراخوردنك‏جستنك‏كردند. سرتاته‏اش‏مقدارى‏ماست‏كيسه‏ئى‏بودويك‏كف‏دست‏پيه خوك - قاتق‏جانانه‏ى‏قزاق‏جماعت - كه‏ازخانه‏آورده‏بودند. پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ گفت: - خانه‏برگشتن به‏زحمت‏اش‏نمى‏ارزد. ورزاهاراسرمى‏دهيم توبيشه‏بچرند وفرداصبح همچين‏كه آفتاب شب‏نم‏راورچيد كلك‏كاررامى‏كنيم.                                 
                                                                      
        بعدازناهار زن‏هاكارشانه‏كشى راشروع‏كردند. علف‏دروشده مى‏پلاسيدومى‏خشكيدو عطر سنگين مستى‏بخشى مى‏پراكند.                                             
                                                                      
        آفتاب‏پراازكاردست‏كشيدند. آكسينياآخرين‏رج‏علف‏راشانه‏كشيدوتواتراق‏گاه‏پاتيل كاشا(1) رابارگذاشت. تمام‏روز باموذى‏گرى به‏گريگورى پوزخندزده‏بود وجورى‏كه‏انگارقصد قصاص‏كشى‏ازاهانت‏سخت‏غيرقابل‏بخششى‏راداردكينه‏جويانه‏نگاه‏اش‏كرده‏بود. گريگورى،گرفته وكم‏وبيش بى‏حال، ورزاهارابرد لب‏دن آب‏بدهد. پدركه‏تمام‏مدت آن‏دوراپائيده‏بود نگاه تندى‏به‏اش‏كرد وگفت:- شام‏ات‏راكه‏خوردى مى‏روى هواى‏گاوهاراداشته‏باشى. مواظب‏هم‏باش ميان علف‏هاى بلند نروند. پوستين مراهم باخودت‏ببر.                    
                                                                      
        داريا بچه‏اش‏رازيرارابه‏خواباند وبراى‏جمع‏كردن‏چوب‏خشك‏با دونى‏ياش‏كا به‏جنگل رفت. هلال‏ماه‏دردوردست‏سياه‏آسمان‏ازبالاى‏علف‏زارمى‏گذشت. پروانه‏هاكه‏دوروبرآتش‏چرخك مى‏زدند به‏برف‏دانه‏هاى بوران مى‏ماندند. سفره‏ى‏شام‏راكنارآتش‏پهن‏كردند ودورش‏نشستند. كاشا توپاتيل‏صحرايیِ دودزده غل‏مى‏زد. داريا قاشق‏هاراباگوشه‏ى زيردامنى‏اش پاك‏كردو گريگورى راصدازد: - بيا شام!                                          
                                                                      
        گريگورى پوستين‏به‏كول ازتاريكى‏درآمد رفت‏كنارآتش. داريا لب‏خندزنان‏پرسيد: - چيه؟ چه‏ت‏است تو همى؟                                              
        گريگورى سعى‏كرد جواب‏اش‏راماست‏مالى‏كند:- كمرم تيرمى‏كشد، پندارى هوا خيال دارد ببارد.                                                          
        دونى‏ياش‏كا لب‏خندزنان خودش‏رابه‏برادرش‏چسباندوشروع‏كردبه‏شيرين‏زبانى:
        - اگربه‏من‏باشد، گمان‏ام داداشى مى‏خواهد اززير بار گاوبانى قاچاق‏بشود!
                                                                      
        ميان‏جمع حرف‏هائى ردوبدل‏شد اماصحبتى كرك نينداخت. پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ همه‏ى‏حواس‏اش توكاسه‏ى‏آش‏اش‏بود: قيافه‏گرفته‏بود ودانه‏هاى نه‏چندان‏پخته‏ى ارزن رازير دندان مى‏كروچاند. آكسينيا سرش‏راانداخته‏بود پائين، مى‏خوردو سرسركى به‏خوش‏طبعى‏هاى داريا لب‏خندمى‏زد. سرخیِ بى‏تابى ازصورت‏اش گرمى‏كشيد.                  
                                                                      
        جماعت هنوزمشغول‏بودندكه گريگورى براى پائيدن‏گاوها ازسرسفره‏پاشد. پدرپشت سرش‏دادزد:"مواظب‏باش‏علف‏همسايه‏هارالگدنكنند."- كاشا پريد پس‏ملاج‏اش، سرفه‏ى‏خشك امان‏اش‏رابريد. دونى‏ياشكا بالپ‏پرباد به‏هزارزحمت‏توانست‏جلوخنده‏اش‏رابگيرد. آتش روبه‏خاموشى مى‏رفت. سرشاخه‏هاى‏سوزان، جمع كوچك دورهم‏نشسته‏را توعطر عسلیِ برگ‏هاى نيم‏سوخته مى‏پوشاند وشعله‏اش چهره‏هاشان راروشن‏مى‏كرد.                    
                                                                      
                                                                   
                                                                      
        گريگورى نصفه‏هاى‏شب مثل‏دزدها خودش‏رابه‏اتراق‏گاه‏رساندو تو ده‏قدمى ايستاد.
        خوروپف موج‏دار پانته‏له‏ى پراكوفيه‏ويچ ازميان‏ارابه بلندبود.      
        يك‏گل باقى‏مانده‏ازآتش‏سرشب مثل‏چشم‏طلايیِ تاووس ازلاى‏خاكسترهابيرون رانگاه مى‏كرد.                                                               
                                                                      
        هيكل پوشيده‏ى خاكسترى‏رنگى ازارابه جداشد، قيقاج‏رفت، به‏طرف گريگورى آمد ودوسه‏قدم‏نرفته ايستاد. خودش‏بود. آكسينيا.- تپش‏قلب گريگورى دوبرابرشدو غلغله‏ئى به‏جان‏اش‏افتاد. بازانوهاى‏لرزان قدمى‏برداشت يك‏بال‏پوستين‏رابازكردو يك‏پارچه‏تسليم والتهاب‏را به‏خودش فشرد. زانوهاى زن سست‏بود، سرتاپاش مى‏لرزيد وصداى به‏هم‏خوردن دندان‏هاش شنيده‏مى‏شد. گريگورى درست مثل‏گرگ كه‏ميش گلودريده‏رابه‏شانه‏مى‏اندازد به يك‏حركت‏انداخت‏اش سردست وهمان‏جوركه‏بال‏هاى ولنگ‏ووازپوستين زيرپاهاش گيرمى‏كرد اورا نفس‏زنان باخود برد.                                             
        - واى! گریِ‏ى‏شا... گرى، شن، كاااا!... پدرت ...                
        - هيس‏س‏س...                                                 
        آكسينيا كه‏خودش‏راازاوجدامى‏كرد بوى‏ترش‏پوست‏گوسفندرا بانفس‏عميقى‏فروبرد و زيرفشارندامت‏تلخ‏اش باصداى‏نرم‏ناله‏مانندى تقريبادادكشيد:- ول‏ام‏كن... چه‏خبرت‏است ... خودم‏كه دارم‏مى‏آيم ...                                             
                                                                      
پانوشت
                                       
 1.Kasa  ،آش‏مرسوم مردم روس‏ولهستان كه‏باراصلى‏اش گندم‏سياه‏ياجومقشرياارزن‏است.

توضیحات بیشتر »