لوح دوازدهم

گیل‏گمش بر اوروك، برشهری كه حصارِ آن بلندست فرمانرواست.
او، شاه گیل‏گمش، كاهنان جادو و تسخیركنندگان ارواح را پیش می‏خواند:
«ــ روانِ انكیدو را فراخوانید! با من بگویید تا سایه‏ی انكیدو را چگونه توانم كه ببینم. می‏خواهم تا سرنوشت مردگان را از او بازپرسم!»
پس سالدیده‏ترینِ كاهنان با او با پادشاه می‏گوید:
«ــ گیل‏گمش! اگر به دنیای زیرین خاك، به خانه‏ی خدای بزرگِ مردگان می‏خواهی رفت می‏باید تا جامه‏های چركین به تن درپوشی… روغنِ نغز می‏باید كه بر خویش نیندایی تا بوی خوش‏اش ارواحِ مطرود را نفریبد كه پیرامونِ تو به پرواز درآیند… كمان را می‏باید از دست بازنگذاری تا آن‏ها كه به تیرِ تو در مرگ افتاده‏اند بر تو گرد نیایند… گاوسر را می‏باید كه از دست باز نهی تا ارواح مردگان از تو نَرمند… پوزار می‏باید كه بر پای نپوشی و گام‏ها می‏باید كه به نرمی بر خاك نهی… خاتونی را كه دوست می‏داری می‏باید كه نبوسی و خاتونی را كه بر او خشمگینی می‏باید كه نكوبی. فرزندی را كه دوست می‏داری می‏باید به آغوش نفشاری و فرزندی را كه بر او خشمگینی می‏باید كه بر او خشم‏ نگیری تا خود ضجه‏ی مردمِ زیرینِ خاك پریشان‏ات نكند.

گیل‏گمش به راهِ بیابانِ بزرگ گام می‏نهد، گیل‏گمش به راهِ دروازه‏ی جهانِ زیرینِ خاك گام می‏نهد… او گیل‏گمش به خانه‏ی تاریكِ ئیركل‏له می‏رسد. به جانبِ خانه‏ی او گام می‏نهد، هم بدان سرای كه هر آن كو به درون خزیده دیگر بار باز نه‏آمده است… راهی كه درمی‏نوشت خود راهی بود كه مر آن را واگشتی نبود. منزلگاهی كه بدان اندر می‏شد منزلگاهی‏ست كه ساكنان‏اش همه از روشنایی بی‏بهره‏اند: غبارِ زمین خوردنی ایشان است و خاكِ رُس خوردنی ایشان است. چشمِ ایشان در روشنایی نمی‏نگرد: در تاریكی می‏نشینند و اندامِ ایشان همه از پَر فروپوشیده بالی چنان چون بالِ پرندگان دارند.
پس گیل‏گمش بر در می‏كوبد و دربان را چنین آواز می‏دهد:
«ــ آهای! دروازه‏بان! دروازه فرازكن تا من بتوانم به درون آیم، ورنه حالی در را بخواهم شكست و كلونِ دروازه را خُرد بخواهم ‏كرد!»
دروازه‏بان در فراز كرد. بالاپوش از او برداشت. با او از هفت دروازه‏ی بلند برگذشت و یكایكِ جامه‏های او بگرفت چنان كه او گیل‏گمش سراپا عریان به دیارِ مردگان درآمد.
پس چندان كه او گیل‏گمش در برابر ئه‏رش‏كی‏گل آمد با او چنین گفت:
«ــ بگذار تا رفیقِ من انكیدو به نزد من آید. می‏خواهم او را از سرنوشتِ مردگان بپرسم!»
پاسدار و كلیددارِ ئه‏رش‏كی‏گل اما مرده را بازداشته بودند. و ئه‏رش‏كی‏گلِ خداوند نیز مرده را بازمی‏داشت.
پس ئه‏رش‏كی‏گلِ بلند با گیل‏گمش چنین گفت:
«ــ مرده را نمی‏توانی كه ببینی! تو را بدین جای نخوانده‏اند!»
و گیل‏گمش غمزده از دیارِ مرگ بازگشت. از هفت دروازه برگذشت و یكایك جامه‏های خود برداشت. به آبِ عمیقی رسید و به نزد ئه‏آ خدای دانای ژرفاها استغاثه ‏كرد و به زاری با او با ئه‏آ چنین گفت:
«ــ سایه‏ی انكیدو را از ژرفای خاك به من فرست! دنیای زیرینِ خاك رهایش نمی‏كند.»
پدرِ اعماق زاری او می‏شنید. پس خداوندِ مردگان نرگلِ زورمند را آواز داد و با او، با نرگل چنین گفت:
«ــ به شتاب در زمین حفیره‏یی كُن، روانِ انكیدو را بیرون آر تا با برادرِ خود گیل‏گمش سخن بگوید.»
«ــ پس نرگلِ زورمند شتابان در زمین حفیره‏یی كرد و سایه‏ی انكیدو را برون آورد. یك‏دیگر را باز شناختند. دور از یك‏دیگر بماندند و با یك‏دیگر سخن می‏گفتند. گیل‏گمش به بانگِ بلند آواز می‏داد و سایه در پاسخِ او غُرشی می‏كرد.
گیل‏گمش با او با سایه گفت:
«ــ سخن بگو، یارِ من! سخن بگو، یارِ من! اكنون مرا از قانونِ خاكی كه دیدی آگاهی بده!»
و سایه گفت: «ــ نمی‏توانم از آن با تو سخنی بگویم ای رفیق، نمی‏توانم سخنی بگویم… اگر از قانونِ خاكی كه دیده‏ام با تو سخنی بگویم بر زمین بخواهی نشست و تلخ و زار بخواهی گریست!»
گیل‏گمش گفت: «ــ ای رفیق می‏خواهم كه همیشه بنشینم، می‏خواهم كه همیشه بگریم!»
و سایه گفت: «ــ اینك، در من نظر كن! ببین تا رفیقی كه تو او را به دست می‏سودی و از او جانِ تو خوش می‏بود كرم‏ها چگونه او را چونان جامه‏ی ژنده‏یی می‏خورند!… دوستِ تو انكیدو كه دستِ تو را به دست می‏گرفت چنان چون خاكِ رُس شده. انكیدو غبارِ زمین شده… انكیدو، دوستِ تو، به خاك درافتاد و خاك شد!»
و چندان كه گیل‏گمش لب به پُرسشی بازگشود سایه‏ی انكیدو ناپیدا شد.

پس گیل‏گمش به اوروك بازگشت، به شهری كه حصارهای استوارِ بلند دارد و پرستشگاهش بر فرازِ خاكریزِ مقدس به آسمان سر برافراخته.
گیل‏گمش بر زمین افتاد تا بخُسبد، و در تالارِ درخشنده‏ی قصر، مرگ در آغوش‏اش كشید…

 

 

 

 

گیلگمش روی جلد

این مطلب را به اشتراک بگذاریم
یادداشت خود را بفرست

لطفن اسم خود را وارد کنید

ورود اسمتان ضروری است.

لطفن یک ایمیل واقعی وارد کنید

یک آدرس ایمیل ضروری است

پیام خود را وارد کنید

The Official Website of Ahmad Shamlou © 2017 تمام حقوق محفوظ است.